ACADEMIC FOCUS ON READING: NAVIGATING TEXTS. IDENTIFYING GENRE, AUDIENCE, PURPOSE AND PERSPECTIVES IN THE TEXT
PDF

Keywords

kognitiv lingvistika, matn navigatsiyasi, diskurs tahlili, janr tipologiyalari, auditoriya dizayni, kommunikativ maqsad, mafkuraviy perspektiva, tanqidiy savodxonlik, meta-kognitiv o‘qish.

Abstract

Kognitiv lingvistika va ilg‘or pedagogika sohasidagi zamonaviy paradigmalarga muvofiq, murakkab akademik diskurslarni qayta ishlash jarayoni chiziqli dekodlashning an’anaviy modellaridan ko‘p o‘lchovli, strategik meta-kognitiv intervensiya modeliga o‘tishni taqozo etadi. Ushbu maqolada insonning yuqori darajadagi kognitiv apparati orqali ixtisoslashgan diskurslarning murakkab tarkibiy va mafkuraviy arxitekturasini tizimli ravishda dekodlash, xaritalash va tanqidiy tahlil qilish imkonini beruvchi matn navigatsiyasi mexanizmi tadqiq etiladi. Yozma matnning tarkibiy va semantik yaxlitligi to‘rtta o‘zaro bog‘liq o‘zgaruvchi: janr, auditoriya, maqsad va perspektiva (nuqtai nazar) o‘rtasidagi deterministik aloqalar tizimi orqali tahlil qilingan. Tizimli funksional lingvistika doirasida olib borilgan ushbu tadqiqot oliy ta’limda jiddiy pedagogik nomutanosibliklar mavjudligini ko‘rsatadi; talabalar ko‘pincha yuqori darajadagi situatsion modellarni qurish o‘rniga, quyi darajadagi yuzaki tekstual qisqartirishlarga tayanib, nozik pragmatik siljishlar va yashirin mafkuraviy o‘zgaruvchilarni izolyatsiya qila olmaydilar. Matn navigatsiyasining kognitiv va neyro-pedagogik asoslarini yoritish orqali mazkur ish amaliy lingvistikadagi jiddiy nazariy bo‘shliqni to‘ldiradi va zamonaviy axborot ekologiyasida meta-kognitiv o‘qish mahoratini optimallashtirishga qaratilgan empirik o‘qitish metodologiyasini shakllantirishga xizmat qiladi.

PDF

References

1. Alderson, J. C. (2000). Assessing Reading. Cambridge University Press.

2. Bhatia, V. K. (2014). Analysing Genre: Language Use in Professional Settings. Routledge.

3. Fairclough, N. (2013). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. Routledge.

4. Gee, J. P. (2014). An Introduction to Discourse Analysis: Theory and Method (4th ed.). Routledge.

5. Kintsch, W. (1998). Comprehension: A Paradigm for Cognition. Cambridge University Press.

6. Luke, A. (2012). Critical Literacy: Foundational Notes. Theory Into Practice, 51(1), 4–11

7. McNamara, D. S. (Ed.). (2007). Reading Comprehension Strategies: Theories, Interventions, and Technologies. Lawrence Erlbaum Associates.

8. Swales, J. M. (1990). Genre Analysis: English in Academic and Research Settings. Cambridge University Press.

9. Van Dijk, T. A. (2008). Discourse and Context: A Socio-cognitive Approach. Cambridge University Press.