Vol. 5 No. 1 (2026), Articles
Vol. 5 No. 1 (2026)

FITRAT'NING "HIND IXTILOCHILARI" DRAMASIDA OBRAZLAR VA BADIIY ZAMON UYG'UNLIGI

Articles
Published 2026-06-07
Nurullayeva G.S
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti 2-bosqich doktoranti
PDF

Keywords

Fitrat,

Abstract

Ushbu maqolada o'zbek jadid dramaturgiyasining yirik vakili Abdurauf Fitratning 1923 yilda yaratilgan "Hind ixtilolchilari" dramasi ilmiy-tahliliy nuqtai nazardan o'rganiladi. Maqolaning asosiy maqsadi — asardagi Rahimbaxsh, Dilnavoz, Lolahardayal, Mulla va Dehqon kabi obrazlarning badiiy zamon kategoriyasi bilan uyg'unligini, ularning dramatik harakatdagi funksiyasini aniqlashdir. Badiiy zamon dramatik konfliktni rivojlantiruvchi asosiy vosita sifatida talqin etiladi. Fitrat tarixiy haqiqatga asoslangan zamonni shartli-badiiy zamondan mahorat bilan foydalanib, milliy ozodlik g'oyasini dramatik shaklda ifodalagan. Maqolada shuningdek asarning xalqaro miqyosdagi ahamiyatiga —Ozarbayjon xalq ta'lim komissarligi mukofotiga sazovor bo'lganiga — alohida to'xtaladi.

PDF

References

Mamajonov S. Fitrat. – Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyoti, 1979. – 246 b.

2. Qodirov P. O'zbek dramaturgiyasi tarixi. – Toshkent: O'qituvchi, 1994. – 312 b.

3. Wikipedia. Abdurauf Fitrat. – https://en.wikipedia.org/wiki/Abdurauf_Fitrat [murojaat: 2026 yil may].

4. Baxtin M.M. Formy vremeni i xronotopa v romane // Voprosy literatury i estetiki. – Moskva: Xudojestvennaya literatura, 1975. – S. 234–408.

5. Florenskiy P.A. Analiz prostranstvennosti i vremeni v xudojestvennyx izobraznyx proyizvedeniyax. – Moskva: Progress, 1993. – 321 s.

6. Normatov U. Ijodkor mahorati. – Toshkent: G'afur G'ulom nashriyoti, 1983. – 256 b.

7. Karimov N. Fitrat: hayoti va ijodi. – Toshkent: O'zbekiston, 1996. – 320 b.

8. abt.uz. Abdurauf Fitrat mavzusidan test savollari. – https://abt.uz/training/index/485 [murojaat: 2026 yil may].

9. Wikisource. «Hind ixtilolchilari» –

https://wikisource.org/wiki/%C2%ABHind_ixtilolchilari%C2%BB [murojaat: 2026 yil may].

10. Aristotel. Poetika. – Toshkent: Fan, 1980. – 114 b.

11. Abdullayev E. Jadid dramaturgiyasida milliy ozodlik g'oyasi. – Toshkent: Fan, 2007. – 198 b.

12. Lotman Yu.M. Struktura xudojestvennogo teksta. – Moskva: Iskusstvo, 1970. – 384 s.

13. Karimov N. XX asr o'zbek adabiyoti tarixi. – Toshkent: O'zbekiston, 1999. – 544 b.

14. Sharafiddinov O. Adabiyot – hayot darsi. – Toshkent: Sharq, 2001. – 340 b.

15. Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. – Berkeley: University of California Press, 1998. – 340 p.