Vol. 5 No. 1 (2026), Articles
Vol. 5 No. 1 (2026)

XV ASRNING BIRINCHI YARMIDA SAMARQAND ILMIY VA MA’NAVIY MUHITIDA MUTASAVVIFLARNING FAOLIYATI.

Articles
Published 2026-06-01
Shotemirov Abbos Xoshimovich
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti magistranti
PDF

Keywords

Temuriylar renessansi, Mirzo Ulug‘bek akademiyasi, Qozizoda Rumiy, tasavvuf, Naqshbandiya, Sayyid Qosim Tabriziy, Abdurahmon Jomiy, matnshunoslik, Adabul-bahs, munozara madaniyati.

Abstract

Ushbu maqolada XV asrning birinchi yarmi va o‘rtalarida Temuriylar poytaxti Samarqand shahrida shakllangan o‘ziga xos ilmiy-ma’naviy muhit hamda unda mutasavviflarning tutgan o‘rni tadqiq etilgan. Muallif sovet davri tarixshunosligidagi “Ulug‘bek akademiyasi” va diniy-tasavvufiy doiralar o‘rtasida go‘yoki keskin dushmanlik bo‘lgan degan biryoqlama va mafkuraviy qarashlarni rad etadi. Maqolada arab va fors tillaridagi birlamchi manbalar (manoqiblar, maktublar, vaqf hujjatlari) hamda zamonaviy tadqiqotlar asosida ratsional ilmlar (astronomiya, matematika) va irfoniy dunyoqarash (tasavvuf) o‘rtasidagi uzviy aloqadorlik ochib berilgan.

PDF

References

1. Faxriddin Ali Safiy. Rashahotu aynil-hayot (Obi hayot tomchilari) / Forsiydan tarjimonlar: M. Hasaniy, B. Umrzoqov. – Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2004. – 512 b.

2. Mirxo‘rd Said Shayx Muhammad al-Qozi. Maqomoti Xoja Ahror (Xoja Ahror Vali maqomoti). O‘zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar fondi. – Inv. № 4272.

3. G‘iyosiddin Jamshid Koshiy. Maktubi Qozizodai Rumiy va Mirzo Ulug‘bek / Forscha matn va tarjima. – Tehron: Ilmiy nashriyot, 1342 (hifriy). – 84 b.

4. Nizomiddin Xomush. Dar bayoni tariqai naqshbandiya (Qo‘lyozma). – Turkiya, Istanbul: "Sulaymoniya" kutubxonasi, Nafiz posho fondi. – Inv. № 412/4.

5. Shamsiddin Muhammad b. Ashraf al-Husayniy as-Samarqandiy. Adabul-bahs (Munozara qilish odobi risolasi). O‘zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti тоshbosma fondi. – Inv. № 1845.

6. Xoja Ubaydulloh Ahror. Malfuzot (Suhbatlar) / Forsiydan tarjima, so‘zboshi va izohlar muallifi: I. To‘rayev. – Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyoti, 2011. – 216 b.

7. Abdurahmon Jomiy. Nafahotul-uns min hazarotil-quds (Muqaddas maskanlar shabadasi) / Tarjimon va nashrga tayyorlovchi: M. Aminov. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2014. – 480 b.

8. O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2005.

9. Islam Ansiklopedisi. – Istanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1940. – Cilt 1-13.

10. O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. – Samarqand: (nashriyoti ko‘rsatilmagan), 2016.