INKLYUZIV TA’LIM MUHITIDA BO‘LAJAK PEDAGOGLARDA IJTIMOIYKOMMUNIKATIV MOSLASHUVCHANLIKNI RIVOJLANTIRISH
PDF

Keywords

inklyuziv ta’lim, kommunikativ kompetensiya, ijtimoiy moslashuvchanlik, bo‘lajak o‘qituvchilar, pedagogik tayyorgarlik, maxsus ehtiyojli o‘quvchilar.

Abstract

Mazkur maqola inklyuziv ta’lim muhitida bo‘lajak pedagoglarning ijtimoiy-kommunikativ moslashuvchanligini rivojlantirishning nazariy asoslari va amaliy yo‘llarini tadqiq etadi. Maqolada kommunikativ moslashuvchanlik tushunchasi, uning tarkibiy qismlari, inklyuziv sinfdagi ahamiyati va bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash tizimida tutgan o‘rni ko‘rib chiqiladi. D. Hymes kommunikativ kompetensiya modeli, L.S. Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi nazariyasi va A. Banduraning o‘z-samaradorlik kontseptsiyasi nazariy poydevor sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari bo‘lajak pedagoglarning inklyuziv muloqot ko‘nikmalarini maqsadli shakllantirish uchun amaliy tavsiyalar taqdim etadi.

PDF

References

O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2020. – 48 b.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “Inklyuziv ta’limni rivojlantirish to‘g‘risida”gi Qarori. – Toshkent, 2022.

3. Yo‘ldoshev J.G‘. Inklyuziv ta’lim: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. – 210 b.

4. Karimova V.M., Haydarova L.N. Ijtimoiy psixologiya va pedagogika. – Toshkent: TDPU, 2020. – 296 b.

5. Booth T., Ainscow M. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. – Bristol: CSIE, 2002. – P. 3.

6. Martin A.J., Nejad H.G., Collie R.J., Liem G.A.D. Adaptability: How students' responses to uncertainty and novelty predict their academic and non-academic outcomes // Journal of Educational Psychology. – 2012. – Vol. 104, № 4. – P. 1163–1185

7. Avramidis E., Bayliss P., Burden R. A survey into mainstream teachers' attitudes towards inclusion of students with special educational needs in the ordinary school in one local education authority // Educational Psychology. – 2000. – Vol. 20, № 2. – P. 193–213.

8. Florian L., Camedda D. Enhancing teacher education for inclusion // European Journal of Special Needs Education. – 2020. – Vol. 35, № 3. – P. 311–314.

9. Collie R.J., Martin A.J. Adaptability and teachers’ subjective wellbeing // Teaching and Teacher Education. – 2021. – Vol. 105. – P. 103–116.

10. Sharma U., Loreman T., Forlin C. Measuring teacher efficacy to implement inclusive practices // Journal of Research in Special Educational Needs. – 2022. – Vol. 22, № 1. – P. 3–15.

11. Jiang X., Wang Y., Zhang L., Liu H. Pre-service teachers’ empathy, inclusive self-efficacy, and teaching motivation // Teaching and Teacher Education. – 2025. – Vol. 142. – P. 104–118.