Vol. 3 No. 1 (2026), Articles
Vol. 3 No. 1 (2026)

QURILISH MINIZAVODLARI CHIQINDI GAZLARINI TABIIY ADSORBENTLAR YORDAMIDA TOZALASH TEXNOLOGIYALARI SAMARADORLIGI

Articles
Published 2026-06-03
Mutalipova Diloromxon Baxtiyorjon qizi
Buxoro davlat universiteti, Kimyo va neft-gaz texnologiyalari kafedrasi o’qituvchisi
Adizov Alpomish Alisher oʻgʻli
Buxoro davlat universiteti, Neft-gaz kimyosi yo’nalishi III bosqich talabasi
PDF

Keywords

tabiiy adsorbent, klinoptilolit, bentonit, kaolin, oltingugurt dioksidi, termik faollashtirish, gaz tozalash, qurilish minizavodi, atmosfera muhofazasi.

Abstract

Maqolada qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi minizavodlardan atmosferaga chiqayotgan tutun gazlari tarkibidagi oltingugurt dioksidi (SO₂) ni tabiiy adsorbentlar yordamida tutib qolish jarayonining samaradorligi tahlil etilgan. Tadqiqotda Navbahor bentoniti, klinoptilolit tarkibli tabiiy seolit hamda Angren kaolini namunalari laboratoriya sharoitida sinovdan o’tkazildi. Termik faollashtirish (400 °C, 3 soat) natijasida tabiiy seolitning adsorbsion sig’imi 91,8 % dan 96,4 % gacha ortgani aniqlandi. Kontakt vaqti, harorat va gaz oqimi tezligining samaradorlikka ta’siri o’rganildi. Olingan natijalar mahalliy adsorbentlarning sanoat chiqindi gazlarini tozalashda istiqbolli ekanligini ko’rsatadi.

PDF

References

Karimov X.T., Ergashev O’.S. Atrof-muhit himoyasi va sanoat ekologiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. – 312 b.

2. Salimov Z.S., Yusupbekov N.R., Nurmuxamedov X.S. Texnologik jarayonlarda gaz tozalash inshootlari. – Toshkent: O’zbekiston, 2019. – 248 b.

3. Rahmatkariyev G’.U., Agzamxo’jayev A.A. O’zbekiston seolitlarining adsorbsion xossalari // O’zbekiston kimyo jurnali. – 2020. – № 4. – B. 28–35.

4. Tursunov O.B., Sherqo’ziyev A.S. Bentonit asosidagi adsorbentlarning gaz tozalashdagi samaradorligi // Kompozitsion materiallar. – 2022. – № 2. – B. 41–47.

5. Wang S., Peng Y. Natural zeolites as effective adsorbents in water and wastewater treatment // Chemical Engineering Journal. – 2010. – Vol. 156. – P. 11–24.

6. Bhatnagar A., Sillanpää M. Utilization of agro-industrial and municipal waste materials as potential adsorbents // Chemical Engineering Journal. – 2010. – Vol. 157. – P. 277–296.

7. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 22-noyabrdagi 939-sonli qarori “Atmosfera havosini muhofaza qilish to’g’risida”. – lex.uz.

8. Ismailov B.M., Yodgorov N.A. Mahalliy minerallarga asoslangan adsorbentlar // Universum: kimyo va biologiya. – 2023. – № 3. – B. 12–18.