INSULTDA ARTERIAL GIPERTENZIYA NAZORATINING AHAMIYATI: QAYTA INSULT XAVFINI KAMAYTIRISH YO‘LLARI
PDF

Keywords

insult, arterial gipertenziya, qayta insult, ikkilamchi profilaktika, qon bosimini nazorat qilish, Antigipertenziv terapiya, miya perfuziyasi, ateroskleroz, yurak-qon tomir xavfi, reabilitatsiya

Abstract

Arterial gipertenziya miya insultining eng yetakchi va boshqariladigan xavf omillaridan biri hisoblanadi. Klinik kuzatuvlar va epidemiologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, insultdan keyingi davrda qon bosimini optimal darajada nazorat qilish qayta insult (rekurrent insult) rivojlanish xavfini sezilarli kamaytiradi hamda uzoq muddatli nevrologik natijalarni yaxshilaydi. Biroq arterial bosimni haddan tashqari keskin pasaytirish miya perfuziyasining kamayishi, penumbra zonasining kengayishi va nevrologik defitsitning chuqurlashishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shu sababli insultdan keyingi arterial gipertenziya nazorati individual yondashuv, klinik holatning dinamik bahosi va komorbid patologiyalarni hisobga olishni talab qiladi. Mazkur maqolada insultdan keyingi arterial gipertenziya nazoratining patofiziologik asoslari, maqsadli qon bosimi ko‘rsatkichlari, Antigipertenziv terapiya tanlovi, dori vositalarining klinik samaradorligi hamda qayta insult xavfini kamaytirishga qaratilgan kompleks strategiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, davolashda turmush tarzini o‘zgartirish, tuz iste’molini cheklash, metabolik omillarni korreksiya qilish va dori qabuliga sodiqlikni oshirishning amaliy ahamiyati yoritib beriladi. Tadqiqot natijalari va zamonaviy klinik tavsiyalar asosida arterial gipertenziya nazoratining insultdan keyingi ikkilamchi profilaktikadagi o‘rni asoslab beriladi.                                

PDF

References

1. Feigin V.L., Norrving B., Mensah G.A. Global burden of stroke. Circulation. 2017;136(5):e35–e42.

2. Donnan G.A., Fisher M., Macleod M., Davis S.M. Stroke. The Lancet. 2008;371(9624):1612–1623.

3. Sacco R.L., Kasner S.E., Broderick J.P., et al. An updated definition of stroke for the 21st century. Stroke. 2013;44(7):2064–2089.

4. Whelton P.K., Carey R.M., Aronow W.S., et al. 2017 ACC/AHA guideline for the prevention, detection, evaluation, and management of high blood pressure in adults. Hypertension. 2018;71(6):e13–e115.

5. Williams B., Mancia G., Spiering W., et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. European Heart Journal. 2018;39(33):3021–3104.

6. Arima H., Chalmers J. Blood pressure lowering after stroke: evidence, controversies and uncertainties. Stroke. 2011;42(11):3365–3371.

7. Rothwell P.M., Howard S.C., Dolan E., et al. Prognostic significance of visit-to-visit variability in systolic blood pressure. The Lancet. 2010;375(9718):895–905.

8. Ovbiagele B., Diener H.C., Yusuf S., et al. Level of systolic blood pressure within the normal range and risk of recurrent stroke. JAMA. 2011;306(19):2137–2144.

9. Furie K.L., Kasner S.E., Adams R.J., et al. Guidelines for the prevention of stroke in patients with stroke or transient ischemic attack. Stroke. 2011;42(1):227–276.

10. Kernan W.N., Ovbiagele B., Black H.R., et al. Guidelines for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack. Stroke. 2014;45(7):2160–2236.

11. Mancia G., Grassi G. The autonomic nervous system and hypertension. Circulation Research. 2014;114(11):1804–1814.

12. Qureshi A.I., Palesch Y.Y., Martin R., et al. Effect of systolic blood pressure lowering on outcome in intracerebral hemorrhage. New England Journal of Medicine. 2016;375(11):1033–1043.

13. Anderson C.S., Heeley E., Huang Y., et al. Rapid blood-pressure lowering in patients with acute intracerebral hemorrhage. New England Journal of Medicine. 2013;368(25):2355–2365.

14. Brott T., Adams H.P., Olinger C.P., et al. Measurements of acute cerebral infarction: a clinical examination scale. Stroke. 1989;20(7):864–870.

15. Гусев Е.И., Скворцова В.И. Ишемический инсульт: диагностика, лечение, профилактика. Москва: ГЭОТАР-Медиа; 2010. 432 с.

16. Шмидт Е.В., Кулеш А.А. Инсульт: современные подходы к диагностике и лечению. Санкт-Петербург: СпецЛит; 2016. 368 с.

17. Чазова И.Е., Оганов Р.Г. Артериальная гипертония: клинические рекомендации. Москва: Медицинское информационное агентство; 2019. 256 с.

18. Мартынов А.И., Фомин В.В. Кардиоваскулярная профилактика: руководство для врачей. Москва: ГЭОТАР-Медиа; 2018. 320 с.

19. Caplan L.R. Caplan’s Stroke: A Clinical Approach. 4th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2009. 672 p.

20. Adams H.P., del Zoppo G., Alberts M.J., et al. Guidelines for the early management of adults with ischemic stroke. Stroke. 2007;38(5):1655–1711.