Abstract
Mazkur maqolada balog‘at yoshidagi qizlarda o‘quv yuklamalari va ijtimoiy stressning gormonal muvozanatga ta’siri tahlil qilinadi. Balog‘at davrida gipotalamo–gipofizar–tuxumdon o‘qi faoliyatining shakllanishi tashqi va ichki omillarga, xususan psixoemotsional zo‘riqish va aqliy yuklamalarga yuqori darajada sezgir hisoblanadi. Tadqiqot davomida yuqori o‘quv yuklamalari bilan bog‘liq surunkali stress hayz siklining buzilishi, kech menarxe va ovulyator jarayonlarning susayishi bilan bog‘liq ekani aniqlangan. Shu bilan birga, intellektual faoliyatning me’yoriy darajada bo‘lishi markaziy nerv tizimi rivojlanishiga va stressga moslashuv mexanizmlarining shakllanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi ta’kidlanadi. Maqolada o‘quv yuklamalari va biologik ehtiyojlar o‘rtasidagi muvozanatni saqlash balog‘at yoshidagi qizlarning kelajakdagi reproduktiv salomatligini ta’minlashda muhim omil ekani asoslab berilgan.References
1. Xudoyberganova M.A. Balog‘at yoshidagi qizlarda reproduktiv tizimning shakllanish xususiyatlari. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2018. – 156 b.
2. Karimova D.R., Abduqodirov A.Sh. O‘smirlar endokrinologiyasi asoslari. – Toshkent, 2020. – 132 b.
3. Ismoilova N.B. Zamonaviy ta’lim sharoitida o‘quv yuklamalarining o‘smirlar salomatligiga ta’siri // O‘zbekiston tibbiyot jurnali. – 2019. – №4. – B. 45–49.
4. Sultonova G.T. Psixoemotsional stress va o‘smirlar organizmidagi funksional o‘zgarishlar // Pedagogika va psixologiya muammolari. – 2021. – №2. – B. 78–82.
5. Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. – 14th ed. – Philadelphia: Elsevier, 2021. – 1168 p.
6. Melmed S., Polonsky K.S., Larsen P.R., Kronenberg H.M. Williams Textbook of Endocrinology. – 14th ed. – Philadelphia: Elsevier, 2020. – 1936 p.
7. Apter D. Endocrine and metabolic changes during puberty in girls // Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. – 2019. – Vol. 104(11). – P. 5437–5445.
8. Юренева С.В., Уварова Е.В. Нарушения менструального цикла у подростков. – Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2018. – 208 с.
9. Chrousos G.P. Stress and disorders of the stress system // Nature Reviews Endocrinology. – 2020. – Vol. 16. – P. 427–439.
10. McEwen B.S. Neurobiological effects of intellectual and emotional stress // Annals of the New York Academy of Sciences. – 2017. – Vol. 1404. – P. 5–15.
11. Rosenfield R.L. Puberty and its disorders in girls // Endocrinology and Metabolism Clinics of North America. – 2018. – Vol. 47(3). – P. 487–502.
12. ESHRE Capri Workshop Group. Lifestyle and fertility in women // Human Reproduction Update. – 2019. – Vol. 25(6). – P. 629–646.
13. Viner R.M., Ozer E.M., Denny S. Adolescence and the social determinants of health // The Lancet. – 2018. – Vol. 391(10125). – P. 1641–1652.