TOSHKENT SHAHRI ATMOSFERA HAVOSI IFLOSLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI TABIIY OMILLAR
PDF

Keywords

atmosfera havosi, PM2.5, PM10, havo ifloslanishi, harorat inversiyasi, ekologik monitoring, urban ekologiya, Toshkent shahri.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada Toshkent shahri atmosfera havosi ifloslanishining shakllanish jarayonlari kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda shahar hududining tabiiy-geografik sharoitlari, relef, iqlimiy omillar, harorat inversiyasi, shamol rejimi hamda chang ko‘chish jarayonlarining havodagi mayda dispers zarrachalar to‘planishiga ta’siri ilmiy jihatdan o‘rganilgan. Shuningdek, transport, issiqlik ta’minoti, sanoat va qurilish faoliyatining havo sifatiga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida baholangan. Maqolada PM2.5 va PM10 zarrachalarining fizik-kimyoviy xususiyatlari, inson salomatligiga xavfi hamda boshqa davlatlardagi havo sifati ko‘rsatkichlari bilan taqqoslovchi tahlil keltirilgan.

PDF

References

1. Будыко М. И. Климат и жизнь. – Л.: Гидрометеоиздат, 1971. – 472 с.

2. Будыко М. И. Глобальная экология. – М.: Мысль, 1977. – 327 с.

3. Исаев А. А. Экология города. – М.: Научный мир, 2001. – 376 с.

4. Исаев А. А. Экологическая климатология. – М.: Наука, 2003. – 284 с.

5. Бугай В. А. Климат Центральной Азии. – Ташкент: Фан, 1986. – 312 с.

6. Борисов О. П. Городской климат и качество атмосферного воздуха. – М.: Изд-во МГУ, 2008. – 258 с.

7. World Health Organization. Air quality guidelines: global update 2005. – Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2006. – 484 p.

8. Seinfeld J. H., Pandis S. N. Atmospheric Chemistry and Physics: From Air Pollution to Climate Change. – New York: John Wiley & Sons, 2016. – 1152 p.

9. Qo‘ziboyeva O.M. (2025). Toshkent shahrining havo ifloslanishiga ta’sir etuvchi omillar. ИКРО журнал, 14(02), 1213–1214. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/iqro/article/view/76989

10. Nosirov Nozimbek Bekzodo‘g‘li, Samiyev Luqmon Nayimovich. Toshkent shahri havosining 2019-2023-yillar davomida pm2,5 va pm10 mayda dispers zarralar bilan ifloslanish holatining tahlili // SRT. 2024. №4-1. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/toshkent-shahri-havosining-2019-2023-yillar-davomida-pm2-5-va-pm10-mayda-dispers-zarralar-bilan-ifloslanish-holatining-tahlili (дата обращения: 21.01.2026).

11. https://gov.uz/oz/eco/news/view/23252

12. https://kun.uz/95625820

13. https://zamin.uz/uz/jamiyat/126264-toshkent-havosining-ifloslanishiga-qanday-omillar-sabab-bolmoqda-ekologiya-vazirligi-javobi.html

14. https://kun.uz/kr/60077464

15. IQAir (AirVisual) — https://www.iqair.com

16. Global Air Quality Report (IQAir) — https://www.iqair.com/world-air-quality-report

17. Kun.uz — https://kun.uz

18. Live.kun.uz — https://live.kun.uz

19. Monitor.kun.uz — https://monitor.kun.uz

20. One.uz — https://one.uz

21. Zamin.uz — https://zamin.uz

22. Qalampir.uz — https://qalampir.uz

23. World Bank (Jahon banki) — https://www.worldbank.org

24. WHO – World Health Organization — https://www.who.int