Keywords
Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek milliy musiqa madaniyatining yuksak namunalaridan biri bo‘lgan Shashmaqomning tarixiy shakllanish jarayoni, uning musiqiy tuzilishi va madaniy meros sifatidagi o‘rni ilmiy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda Shashmaqomning Buxoro amirligi davrida shakllangani, uning “Buzruk”, “Rost”, “Navo”, “Dugoh”, “Segoh”, “Iroq” kabi oltita asosiy maqomdan tashkil topgani, shuningdek, ushbu majmuaning ustoz–shogird an’anasi orqali avloddan avlodga o‘tib kelgani haqida tarixiy manbalar va maqomshunoslik tadqiqotlariga tayangan holda yoritiladi. Maqolada Shashmaqomning kompozitsion tuzilishi (saraxbor, talqin, nasr, ufar, savt), usul tizimi, poetik matnlarining tasavvufiy va ma’naviy mazmuni, ijrochilik maktablari (Buxoro va Xorazm)ning o‘ziga xos jihatlari tahlil etiladi. Shuningdek, Shashmaqomning 2003-yilda UNESCO tomonidan Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi sifatida e’tirof etilgani, uning zamonaviy musiqa ta’limida, xalqaro sahnadagi ahamiyatida va madaniy diplomatiyadagi roli ilmiy dalillar asosida yoritiladi. O‘rganish natijalari Shashmaqomning nafaqat musiqiy meros, balki xalqning tarixiy xotirasi, estetik didi va milliy ruhiyatining muhim tarkibiy qismi ekanini ko‘rsatadi.
References
1. Karomatov F. S. O‘zbek xalq musiqasi tarixi. – Toshkent: Fan, 1981.
2. Bobojonov A. O‘zbek maqom san’ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 1999.
3. Sodiqov R. O‘zbek musiqa merosi va maqom san’ati. – Toshkent: Sharq, 2005.
4. Yusupov R. Maqom va zamonaviy musiqashunoslik masalalari. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002.
5. Musiqa merosi instituti materiallari. – Toshkent: O‘zbekiston Fanlar akademiyasi, 2010.
6. Normatov R. Buxoro maqom maktabi va uning rivoji. – Toshkent: Adabiyot va san’at, 1994.
7. O‘zbekiston Respublikasi “Maqom san’atini rivojlantirish” ilmiy loyihasi materiallari. – Toshkent, 2018.
8. Alisher Navoiy, Hofiz, Jomiy – Maqomlarda qo‘llanilgan mumtoz poetik matnlar to‘plamlari.