Abstract
Jigar kasalliklari dunyo bo‘yicha o‘lim va mehnatga layoqatsizlikka olib keluvchi asosiy sog‘liq muammolaridan biri hisoblanadi. Ayollar organizmida bu kasalliklarning kechishi erkaklarnikidan farq qiladi, bu farq gormonal, immunologik va metabolik omillar bilan bog‘liq. Xususan, autoimmun gepatit, safro yo‘llarining yallig‘lanish kasalliklari (masalan, birlamchi biliar sirroz), homiladorlik bilan bog‘liq jigar patologiyalari (xolestaz, gepatoz), hamda gepatit B va C virusli infeksiyalar ayollar orasida jiddiy xavf tug‘diradi. Ushbu maqolada ayollar jigar kasalliklariga qanday moyillik ko‘rsatishi, ularning klinik belgilari, epidemiologiyasi va profilaktikasi bilan bir qatorda diagnostika va davolashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, reproduktiv yoshdagi va postmenopauza davridagi ayollarda kasalliklarning o‘ziga xos kechishiga alohida e’tibor qaratiladi.
References
1. World Health Organization. (2023). Global hepatitis report. Geneva: WHO.
2. Purohit V., Rapaka R., Shurtleff D. (2021). Hepatic diseases in women: an overview. Journal of Hepatology, 75(2), 341–352.
3. Czaja A.J. (2020). Autoimmune hepatitis in women: clinical profile and prognosis. Clinical Liver Disease, 15(4), 127–135.
4. Riely C.A. (2022). Liver disease in pregnancy. Clinics in Liver Disease, 26(3), 435–448.
5. EASL Clinical Practice Guidelines. (2021). Autoimmune hepatitis. Journal of Hepatology, 74(2), 708–735.
6. Turakulova M., Kamilova D. (2023). Ayollarda jigar kasalliklari: epidemiologik tahlil va klinik kechish. Toshkent Tibbiyot Jurnali, 4(98), 60–66.
7. Khaydarov A.R. (2022). Gepatitlar va ularning gender xususiyatlari. Samarqand Tibbiyot Instituti Ilmiy Axborotnomasi, 1(89), 41–45.
8. Chalasani N., et al. (2023). The diagnosis and management of nonalcoholic fatty liver disease: Practice guidance from the AASLD. Hepatology, 77(3), 958–987.
9. Terzieva D., Ivanova A. (2022). Pregnancy-related liver diseases. Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 35(12), 2234–2241.
10. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi. (2024). Ayollar salomatligi bo‘yicha klinik protokollar. Toshkent.