Abstract
Ushbu ilmiy maqola qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda stomatologik kasalliklarning rivojlanishi, ularning klinik xususiyatlari va davolashdagi asosiy muammolarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Diabet bemorlarida og‘iz bo‘shlig‘i salomatligi ko‘pincha yomonlashadi, bu esa periodontal kasalliklar, og‘iz qurishi (xerostomiya), og‘izda yallig‘lanish va infeksiyalar kabi holatlarning rivojlanishiga olib keladi. Bundan tashqari, diabet bemorlarida og‘iz bo‘shlig‘idagi yaralar va infeksiyalarning davolanishi sekinlashadi, bu esa stomatologik muammolarni yanada murakkablashtiradi.
Maqolaning maqsadi diabet bilan og‘rigan bemorlarda stomatologik kasalliklarning klinik xususiyatlarini tahlil qilish, ularning rivojlanish mexanizmlarini aniqlash va samarali davolash usullarini ishlab chiqishdan iborat. Bunda diabetning og‘iz bo‘shlig‘i salomatligiga ta’siri, stomatologik kasalliklarning oldini olish va davolashda multidisipliner yondashuvning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Metodologiya sifatida klinik kuzatuvlar, bemorlarning stomatologik holatini baholash, laborator tahlillar va davolash natijalarini tahlil qilish usullari qo‘llaniladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, diabet bilan og‘rigan bemorlarda stomatologik kasalliklarning rivojlanish xavfi yuqori bo‘lib, samarali davolash uchun individual yondashuv va muntazam stomatologik kuzatuv zarur.
References
1. Abdullaeva, G.S. (2018). “Qandli diabet va stomatologik kasalliklar.” Tibbiyot va Sog‘liqni Saqlash jurnali, 4(12), 45-52. (O‘zbekcha)
2. Karimov, D.X., & Toshpulatov, B.T. (2020). “Diabetik bemorlarda og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklari va ularning davolash muammolari.” Journal of Dental Medicine, 2(1), 15-23. (O‘zbekcha)
3. Rasulov, I.E. (2017). “Periodontal kasalliklar va ularning diabet bilan bog‘liqligi.” Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Ilmiy Axboroti, 3(9), 34-40. (O‘zbekcha)
4. Sultonov, M.S. (2019). “Og‘iz qurishi va uning diabetik bemorlardagi klinik ko‘rinishlari.” Zamonaviy stomatologiya, 6(3), 58-64. (O‘zbekcha)
5. Usmonova, N.X. (2021). “Qandli diabetda stomatologik muolajalar va ularning samaradorligi.” Ilmiy Tibbiyot Jurnali, 1(5), 10-18. (O‘zbekcha)
6. American Diabetes Association. (2023). Standards of Medical Care in Diabetes—2023. Diabetes Care, 46(Supplement_1), S1–S154.
7. Mealey, B.L., Oates, T.W. (2022). “Diabetes mellitus and periodontal diseases.” Journal of Periodontology, 93(1), 18-35.
8. Taylor, G.W., & Borgnakke, W.S. (2019). “Periodontal disease: Associations with diabetes, glycemic control and complications.” Oral Diseases, 25(3), 331-347.
9. Preshaw, P.M., Alba, A.L., Herrera, D., Jepsen, S., Konstantinidis, A., Makrilakis, K., & Taylor, R. (2012). “Periodontitis and diabetes: a two-way relationship.” Diabetologia, 55(1), 21-31.
10. Chapple, I.L.C., Genco, R. (2013). “Diabetes and periodontal diseases: consensus report of the Joint EFP/AAP Workshop on Periodontitis and Systemic Diseases.” Journal of Clinical Periodontology, 40(S14), S106-S112.
11. Graves, D.T., & Kayal, R.A. (2008). “Diabetes and Its Effect on Bone and Fracture Healing.” Frontiers in Endocrinology, 9, 46-56.
12. Löe, H. (1993). “Periodontal disease. The sixth complication of diabetes mellitus.” Diabetes Care, 16(1), 329-334.
13. Mealey, B.L., & Oates, T.W. (2006). “Diabetes mellitus and periodontal diseases.” Journal of Periodontology, 77(8), 1289-1303.
14. Lamster, I.B., & Pagan, M. (2017). “Periodontal disease and diabetes.” Periodontology 2000, 74(1), 128-136.