Abstract
Ishemik yurak kasalligi (IYK) — yurak muskullarining yetarlicha kislorod bilan ta’minlanmasligi natijasida yuzaga keladigan, dunyo miqyosida o‘lim va nogironlikka olib keluvchi eng keng tarqalgan yurak-qon tomir kasalliklaridan biridir. Ushbu maqolada, IYKasni davolashda revaskulyarizatsiyaning zamonaviy usullari, ya’ni koronar arteriyalarni stentlash (perkutan koronar intervensiya) va shuntlash (koronar arteriya bypass grafting) haqida keng qamrovli tahlil taqdim etiladi. Maqola jarayonning indikatsiyalari, usullarining afzalliklari va cheklovlari, shuningdek, texnologik yutuqlar va klinik natijalar yoritiladi. Shuningdek, individual bemor profiliga qarab, qaysi yondashuv eng samarali ekanligi va postoperativ davrda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlarning oldini olish usullari ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy stentlashda biokompatibil qoplamalar, yangi avlod stentlar va minimal invaziv texnikalar, shuningdek, shuntlashda robotlashtirilgan va minimal invaziv jarrohlik usullari haqida ma’lumotlar beriladi. Maqola revaskulyarizatsiyaning kardiologiya amaliyotidagi o‘rni, kelajak istiqbollari va individual terapiya yondashuvining ahamiyatini ta’kidlaydi.
References
1. World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs). 2024.
2. Libby P, Buring JE, et al. Inflammation in atherosclerosis: from pathophysiology to practice. J Am Coll Cardiol. 2019;74(20):2527-2545.
3. Fihn SD, et al. 2014 ACC/AHA guideline for the management of patients with stable ischemic heart disease. Circulation. 2014;130(25):e344-e426.
4. Neumann FJ, et al. 2018 ESC/EACTS Guidelines on myocardial revascularization. Eur Heart J. 2019;40(2):87-165.
5. Stone GW, et al. Everolimus-eluting stents vs. CABG in multivessel coronary disease. N Engl J Med. 2016;375(21):2223-2235.
6. Taggart DP, et al. Coronary bypass vs. PCI: long-term outcomes. Lancet. 2021;398(10300):937-948.
7. Serruys PW, et al. SYNTAX trial: 10-year follow-up. Eur Heart J. 2020;41(36):3314-3323.
8. Patel MR, et al. 2021 ACC/AHA/SCAI Guideline for Coronary Revascularization. J Am Coll Cardiol. 2022;79(2):e21-e129.
9. Bangalore S, et al. Outcomes with PCI vs. CABG in patients with diabetes and multivessel disease: a meta-analysis. J Am Coll Cardiol. 2019;73(4):444-456.
10. Kirtane AJ, et al. Drug-eluting stents in coronary artery disease: an update. Circulation. 2020;141(10):817-833.
11. Lopes RD, et al. Dual antiplatelet therapy after PCI: updated guidelines and clinical applications. Circulation. 2019;140(6): e53-e71.
12. Puskas JD, et al. Off-pump coronary artery bypass surgery: current evidence and clinical practice. Ann Thorac Surg. 2018;106(3):730-739.
13. Glineur D, et al. Robotic-assisted coronary artery bypass grafting: advances and outcomes. Eur J Cardiothorac Surg. 2020;58(1):37-45.
14. Windecker S, et al. Contemporary management of stable ischemic heart disease: focus on invasive and non-invasive strategies. Eur Heart J. 2019;40(28):2287-2299.
15. Mohr FW, et al. Long-term survival after coronary artery bypass grafting versus percutaneous coronary intervention in multivessel disease. Ann Thorac Surg. 2018;105(3):777-784.
16. Kereiakes DJ, et al. Advances in intravascular imaging for coronary intervention. JACC Cardiovasc Imaging. 2020;13(8):1860-1874.
17. Smith SC Jr, et al. Secondary prevention strategies after myocardial revascularization. Circulation. 2017;135(4):e109-e130.