Vol. 5 No. 6 (2026), Articles
Vol. 5 No. 6 (2026)

BOLALARDA ANTIBIOTIKLARGA CHIDAMLILIK MUAMMOSI: OQILONA ANTIBIOTIKOTERAPIYANING KLINIK VA FARMAKOLOGIK ASOSLARI

Articles
Published 2026-10-25
G‘aybullayeva Asila Shokirjon qizi
Toshkent Xalqaro Kimyo Universiteti Namangan filiali(KIUT Pediatriya fakultetining 2-bosqich talabasi
Kamalova Gulnora Gulyamovna
Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti Namangan filiali(KIUT v.b dotsent, PhD
PDF

Keywords

antibiotiklarga chidamlilik, antimikrob rezistentlik, bolalar, pediatriya, oqilona antibiotikoterapiya, klinik farmakologiya, farmakokinetika, farmakodinamika, mikrobiologik diagnostika, antibiogramma, AWaRe tasnifi, antibiotiklarni boshqarish, individual dozalash, bakterial infeksiya, dori xavfsizligi.

Abstract

Antibiotiklarga chidamlilik zamonaviy tibbiyotning dolzarb muammolaridan biri bo‘lib, bolalarda bakterial infeksiyalarni samarali davolash imkoniyatlarini cheklovchi muhim omil hisoblanadi. Antibakterial preparatlarning asossiz qo‘llanilishi, virusli infeksiyalarda antibiotik buyurilishi, dori vositalarini noto‘g‘ri tanlash va dozalash, shuningdek, mikrobiologik diagnostika imkoniyatlarining cheklanganligi chidamli mikroorganizmlarning shakllanishi va tarqalishiga sharoit yaratadi. Bolalar organizmining yoshga bog‘liq anatomik-fiziologik xususiyatlari, buyrak faoliyatining yetilish darajasi va preparatlarning organizmda taqsimlanishidagi farqlar antibiotikoterapiyaga individual yondashishni talab qiladi. Tadqiqotning maqsadi bolalarda antibiotiklarga chidamlilikning rivojlanishiga ta’sir qiluvchi asosiy omillarni o‘rganish hamda oqilona antibiotikoterapiyaning klinik, mikrobiologik va farmakologik tamoyillarini yoritishdan iborat. Tadqiqotda Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining antimikrob chidamlilik bo‘yicha tavsiyalari, AWaRe tasnifi, O‘zbekistonda olib borilgan mikrobiologik kuzatuvlar va pediatrik antibiotikoterapiyaga oid mahalliy hamda xorijiy ilmiy adabiyotlar narrativ sharh usulida tahlil qilindi. Manbalar qiyosiy tahlil qilinib, antibiotiklarni tanlash, dozalash, qo‘llash xavfsizligi va davolash natijalarini monitoring qilishning asosiy jihatlari umumlashtirildi. Tahlil natijalari antibiotikoterapiyaning samaradorligi infeksiyaning etiologiyasini to‘g‘ri aniqlash, preparatni klinik ko‘rsatmalarga muvofiq tanlash, bolaning yoshi va tana vaznini hisobga olish, buyrak faoliyatini baholash hamda mikrobiologik tekshiruv natijalariga asoslanib davolashni qayta ko‘rib chiqish bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatdi. Antibiotiklarni boshqarish dasturlari, mahalliy antibiogrammalardan foydalanish va ota-onalarning tibbiy savodxonligini oshirish rezistentlik xavfini kamaytirishning muhim yo‘nalishlari sifatida belgilandi. Xulosa qilib aytganda, bolalarda antibiotiklarga chidamlilikning oldini olish klinik qarorlarni dalillarga asoslash, antibakterial preparatlarni individual tanlash, mikrobiologik monitoringni kuchaytirish va antibiotiklardan oqilona foydalanish madaniyatini shakllantirishni talab etadi.

PDF

References

1. World Health Organization. Global antibiotic resistance surveillance report 2025. Geneva: World Health Organization; 2025. 114 p.

2. World Health Organization Regional Office for Europe. Results of Antimicrobial Resistance Surveillance in Uzbekistan, 2019–2022. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2025. 17 p.

3. World Health Organization. The WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotic book. Geneva: World Health Organization; 2022. Nashrning bibliografik ma’lumotlari jurnal talabiga muvofiq yakuniy tekshirilishi lozim.

4. Gerber J.S., Jackson M.A., Tamma P.D., Zaoutis T.E. Antibiotic Stewardship in Pediatrics. Pediatrics. 2021;147(1):e2020040295. American Academy of Pediatrics.

5. Downes K.J., Hahn A., Wiles J., Courter J.D., Vinks A.A. Dose optimisation of antibiotics in children: application of pharmacokinetics/pharmacodynamics in paediatrics. International Journal of Antimicrobial Agents. 2014;43(3):223–230. Elsevier.

6. Le J., Bradley J.S. Optimizing Antibiotic Drug Therapy in Pediatrics: Current State and Future Needs. The Journal of Clinical Pharmacology. 2018;58(S10):S108–S122. Wiley.

7. Satvaldieva E.A., Muxtorov J.I., Juraeva F.U., Alimov A.A. Bolalar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda sepsis/septik shokning mikroblar manzarasi va antimikrob terapiyasi. Bolalar milliy tibbiyot markazining axborotnomasi. 2025;3(2):44–56.

8. Turdieva S.T., Nasirova G.R. Pediatra amaliyotida o‘tkir respirator infeksiyalarning antibiotik terapiyasini zamonaviy strategiyasi. Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali. 2025. 1036–1040-betlar.

9. Shamatov I.Y. Bolalarda infiltrativ-yiringli laringitni antibakterial davolash: muammo va istiqbollar. Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali. 2025. 1153–1159-betlar.

10. Maxkamova Z.O. Bolalarda antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlar tarqalishi va ularning klinik ahamiyati. Central Asian Journal of Education and Innovation. 2025;4(12):81–84. DOI: 10.5281/zenodo.18029069.