Vol. 5 No. 6 (2026), Articles
Vol. 5 No. 6 (2026)

ERKIN IQTISODIY ZONALAR VA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISH: OʻZBEKISTON VA QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI TAJRIBASI

Articles
Published 2026-10-13
Rustamova Durdona
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Toʻrtkoʻl fakulteti assistenti
PDF

Keywords

erkin iqtisodiy zonalar, xorijiy investitsiyalar, toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar, investitsiya muhiti, eksport salohiyati, Qoraqalpogʻiston Respublikasi.

Abstract

Maqolada erkin iqtisodiy zonalar (EIZ) faoliyati va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish jarayonlari Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston Respublikasi misolida 2015–2025-yillar kesimida tahlil qilinadi. Rasmiy statistik ma'lumotlar asosida asosiy kapitalga oʻzlashtirilgan xorijiy investitsiyalar 2020–2025-yillarda respublikada 4,8 baravar, Qoraqalpogʻistonda 7,3 baravar oʻsgani aniqlandi. Regressiya tahlili (n=11) xorijiy investitsiyalar va YaIM oʻrtasida yuqori bogʻliqlik (R²=0,977) mavjudligini koʻrsatdi. Shu bilan birga, EIZlarda ishlab chiqarilgan mahsulotning eksportga yoʻnaltirilgan qismi pastligi asoslanib, zonalar faoliyatini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqildi.

PDF

References

1. Oʻzbekiston Respublikasining "Maxsus iqtisodiy zonalar toʻgʻrisida"gi Qonuni, 2020-yil 17-fevral, OʻRQ-604-son.

2. Oʻzbekiston Respublikasining "Investitsiyalar va investitsiya faoliyati toʻgʻrisida"gi Qonuni, 2019-yil 25-dekabr, OʻRQ-598-son.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "«Oʻzbekiston — 2030» strategiyasi toʻgʻrisida"gi Farmoni, 2023-yil 11-sentabr, PF-158-son.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. SIAT ochiq ma'lumotlar portali [Elektron resurs]. – URL: https://siat.stat.uz (murojaat qilingan sana: 2026.10.13).

5. Oʻtgan yilda 31,8 mlrd dollar toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar oʻzlashtirildi [Elektron resurs] // UzA. – 2025. – 18 mart. – URL: https://uza.uz.

6. Oʻzbekistonda eksportga ishlaydigan erkin iqtisodiy zonalar tashkil etiladi [Elektron resurs] // Spot.uz. – 2025. – 17 yanvar. – URL: https://www.spot.uz/oz/2025/01/17/export-stimulation/.

7. Erkin iqtisodiy zonalar va kichik sanoat zonalarini rivojlantirish masalalari muhokama qilindi [Elektron resurs] // Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. – 2017. – 8 oktabr. – URL: https://president.uz/oz/lists/view/1113.

8. Dunning J.H. Multinational Enterprises and the Global Economy / J.H. Dunning. – Wokingham: Addison-Wesley, 1993. – 687 p.

9. Farole T. Special Economic Zones in Africa: Comparing Performance and Learning from Global Experience / T. Farole. – Washington, DC: World Bank, 2011.

10. UNCTAD. World Investment Report 2019: Special Economic Zones. – New York; Geneva: United Nations, 2019.

11. Zeng D.Z. Global Experiences with Special Economic Zones: Focus on China and Africa / D.Z. Zeng // World Bank Policy Research Working Paper. – 2015. – №7240.

12. Hymer S.H. The International Operations of National Firms: A Study of Direct Foreign Investment / S.H. Hymer. – Cambridge, MA: MIT Press, 1976.

13. Vahobov A.V. Xorijiy investitsiyalar: oʻquv qoʻllanma / A.V. Vahobov, Sh.X. Xajibakiev, N.G. Muminov. – Toshkent: Moliya, 2010.

14. Gʻozibekov D.Gʻ. Investitsiyalarni moliyalashtirish masalalari / D.Gʻ. Gʻozibekov. – Toshkent: Moliya, 2003.