Abstract
Maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy-pedagogik nutq kompetensiyasini rivojlantirish masalasi dialogik va refleksiv yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi nutqining o‘ziga xos xususiyatlari, ya’ni uning o‘quvchilar uchun namuna vazifasini bajarishi, yosh xususiyatlariga moslashuvchanligi va sinfdagi muloqotni boshqarish vositasi ekani ochib berilgan. Kompetensiyaning normativ-lingvistik, kommunikativ-pragmatik, ekspressiv-ovoz va refleksiv komponentlari asoslanib, sheva ta’siri hamda “savol – javob – baho” muloqot qolipining ustunligi kabi muammolarni bartaraf etishga qaratilgan metodik tizim taklif etilgan.
References
O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5850-son Farmoni. 2019-yil 21-oktabr.
3. Begmatov E., Qo‘ng‘urov R., Tojiyev Y. Nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
4. Qosimova K., Matchonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Noshir, 2009.
5. Выготский Л.С. Мышление и речь. – М.: Лабиринт, 1999.
6. Кан-Калик В.А. Учителю о педагогическом общении. – М.: Просвещение, 1987.
7. Ладыженская Т.А. (ред.) Педагогическое речеведение: словарь-справочник. – 2-е изд. – М.: Флинта: Наука, 1998.
8. Леонтьев А.А. Педагогическое общение. – М.: Знание, 1979.
9. Alexander R. Towards Dialogic Teaching: Rethinking Classroom Talk. – 4th ed. – York: Dialogos, 2008.
10. Hymes D. On communicative competence // Pride J.B., Holmes J. (eds.) Sociolinguistics. – Harmondsworth: Penguin, 1972. – P. 269–293.
11. Mercer N. Words and Minds: How We Use Language to Think Together. – London: Routledge, 2000.
12. Mullis I.V.S., von Davier M., Foy P., Fishbein B., Reynolds K.A., Wry E. PIRLS 2021 International Results in Reading. – Chestnut Hill, MA: TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College, 2023.
13. Schön D.A. The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. – New York: Basic Books, 1983.
14. Sinclair J.McH., Coulthard R.M. Towards an Analysis of Discourse: The English Used by Teachers and Pupils. – London: Oxford University Press, 1975.