RESHAT NURI GUNTEKINNING “DUDAKTAN KALBE” ROMANINING TURK TILIDAN O‘ZBEK TILIGA TARJIMASIDA LEKSIK-SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR
PDF

Keywords

tarjima, badiiy tarjima, leksik transformatsiya, semantik transformatsiya, konkretlashtirish, umumlashtirish, ekvivalentlik, turk tili, o‘zbek tili, Reshat Nuri Guntekin, Miraziz A’zam.

Abstract

Mazkur maqolada turk adabiyotining mashhur namoyandasi Reshat Nuri Guntekinning “Dudaktan Kalbe” romanining Miraziz A’zam tomonidan o‘zbek tiliga amalga oshirilgan “Muhabbat simfoniyasi” tarjimasida qo‘llangan leksik-semantik transformatsiyalar tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi turk va o‘zbek tillari o‘rtasidagi leksik-semantik tafovutlar tarjima jarayonida qanday usullar yordamida bartaraf etilganini aniqlashdan iborat. Tadqiqot materiallari sifatida romanning turkcha originali va uning 2011-yilda nashr etilgan o‘zbekcha tarjimasi olinadi. Tahlil jarayonida leksik almashtirish, konkretlashtirish, umumlashtirish, ma’noni kontekstual qayta ifodalash hamda milliy-madaniy birliklarni moslashtirish kabi transformatsiyalar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari tarjimonning so‘zma-so‘z muvofiqlikdan ko‘ra kontekstual va funksional ekvivalentlikka tayanadigan holatlari mavjudligini ko‘rsatadi.

PDF

References

1. Güntekin, R. N. Dudaktan Kalbe. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 1992.

2. Güntekin, R. N. Muhabbat simfoniyasi / Tarjimon: Miraziz A’zam. – Toshkent: G‘afur G‘ulom, 2011.

3. Khudaybergenova, Z. R. N. Güntekin’in “Dudaktan Kalbe” Romanının Özbekçe Çevirisinde Metaforların Verilmesi Yöntemleri // Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi. – 2019. – Cilt 4, Sayı 1. – S. 143–164.

4. Ochilov, E. Tarjima nazariyasi va amaliyoti: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik instituti, 2012. – 124 b.

5. Vinay, J.-P., Darbelnet, J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. – Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1995. – 358 p.

6. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.

7. Бархударов, Л. С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной теории перевода. – М.: Международные отношения, 1975. – 240 с.

8. Комиссаров, В. Н. Теория перевода: Лингвистические аспекты. – М.: Высшая школа, 1990. – 250 с.