Vol. 5 No. 6 (2026), Articles
Vol. 5 No. 6 (2026)

“YALDO KECHASI” ROMANINING YARATILISH TARIXI, MANBAVIY ASOSLARI VA JANR XUSUSIYATLARI

Articles
Published 2026-10-07
Xo’jamurodova Oydin Xo’jamurod qizi
Osiyo texnologiyalari universiteti Tillar kafedrasi mudiri, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Qarshi shahri, O‘zbekiston
PDF

Keywords

tarixiy roman, adabiy mistifikatsiya, intertekstuallik, gipertekst, paratekst, hujjatlilik, “O‘tkan kunlar”, Xayriddin Sulton, janr sintezi.

Abstract

Maqolada O‘zbekiston xalq yozuvchisi Xayriddin Sultonning 2025-yilda nashr etilgan “Yaldo kechasi” (“O‘tkan kunlar”ga ilova) tarixiy romanining yaratilish tarixi, manbaviy asoslari va janr tabiati tadqiq etiladi. Roman Abdulla Qodiriy “O‘tkan kunlar” romani xotimasidagi to‘rt jumlalik ma’lumot asosida yaratilgani, so‘zboshining uch variantda yozilgani, asarning muallif nomi sir tutilgan holda adabiy jamoatchilikka taqdim etilgani matbuot materiallari va tanqidiy manbalar asosida dalillanadi. Asarning manbaviy qatlamlari – intertekstual (Qodiriy matni), tarixiy-hujjatli (shaxslar, gazeta xabarlari, rasmiy yozishmalar) va arxiv-ilmiy qatlamlari ajratib ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijasida “Yaldo kechasi” adabiy mistifikatsiya usuliga tayangan, gipertekstual davomiylik, hujjatlilik va avlodlar qismati epikasini uyg‘unlashtirgan sintetik tarixiy roman ekani asoslanadi.

PDF

References

1. Qodiriy A. O‘tkan kunlar: roman. – Toshkent, 1926. [Elektron resurs]. – URL: https://wikisource.org/wiki/O%27tkan_kunlar (murojaat sanasi: 03.10.2026).

2. Xayriddin Sulton. Yaldo kechasi (“O‘tkan kunlar”ga ilova): tarixiy roman. – Toshkent: Xaybar-25, 2025. – 461 b.

3. Sohibov Sh. “Yaldo kechasi”ni kuting va o‘qing! / suhbatdosh Sh. Shavkat // Jadid. – 2025. – 28-noyabr, № 48. [Elektron resurs]. – URL: https://jadid.uz/yaldo-kechasini-kuting-va-oqing/ (murojaat sanasi: 03.10.2026).

4. Iskandar I. “Yaldo kechasi”: xulosa va saboqlar // Jadid. – 2026. – 9-yanvar, № 2. [Elektron resurs]. – URL: https://jadid.uz/yaldo-kechasi-xulosa-va-saboqlar/ (murojaat sanasi: 03.10.2026).

5. Usmonova N. “Yaldo kechasi” – tarixning iztirobli sahifalaridan so‘zlovchi asar // O‘zA. – 2025. – 22-dekabr. [Elektron resurs]. – URL: https://uza.uz/ar/posts/yaldo-kechasi-tarixning-iztirobli-sahifalaridan-sozlovchi-asar_798634 (murojaat sanasi: 03.10.2026).

6. Jabborov N. “O‘tkan kunlar”ning davomi – yozuvchi Xayriddin Sultonning “Yaldo kechasi” haqida mulohazalar // Oyina.uz. [Elektron resurs]. – URL: https://oyina.uz/uz/article/4273 (murojaat sanasi: 03.10.2026).

7. Pulatov I. Millatning eng uzun va qorong‘i kechasi haqida bilasizmi? // Kun.uz. – 2026. – 9-may. [Elektron resurs]. – URL: https://kun.uz/news/2026/05/09/millatning-eng-uzun-va-qorongi-kechasi-haqida-bilasizmi-5-daqiqa (murojaat sanasi: 03.10.2026).

8. Nurmurodova F.R. Xayriddin Sultonning “Yaldo kechasi” qissasida tarixiy xotira va milliy taqdir talqini. – 2026. – B. 973–978. – DOI: 10.5281/zenodo.21012705.

9. Oripova S.M. “Yaldo kechasi” romanida tarixiy xotira va milliy tafakkur talqini. – 2026. – B. 368–373. – DOI: 10.5281/zenodo.22881899.

10. Бахтин М.М. Вопросы литературы и эстетики. – М.: Художественная литература, 1975. – 504 с.

11. Kristeva J. Bakhtine, le mot, le dialogue et le roman // Critique. – 1967. – № 239. – P. 438–465.

12. Genette G. Palimpsestes: La littérature au second degré. – Paris: Seuil, 1982. – 467 p.

13. Genette G. Seuils. – Paris: Seuil, 1987. – 388 p.

14. Lukács G. The Historical Novel. – London: Merlin Press, 1962. – 363 p.

15. Hutcheon L. A Poetics of Postmodernism: History, Theory, Fiction. – New York; London: Routledge, 1988. – 268 p.

16. Quronov D. Adabiyot nazariyasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2018. – 480 b.

17. Mann T. Lotte in Weimar. – Stockholm: Bermann-Fischer, 1939.

18. “So‘z” – ma’naviyatni uyg‘otgan sahna: “Yaldo kechasi” orqali qalblar so‘zladi // Yangi O‘zbekiston. – 2026. [Elektron resurs]. – URL: https://yuz.uz/uz/news/soz--manaviyatni-uygotgan-sahna-yaldo-kechasi-orqali-qalblar-sozladi (murojaat sanasi: 03.10.2026).