RAQAMLI MUHITDA O‘QUVCHILARNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MOSLASHUVINI TA’MINLASH MASALALARI
PDF

Keywords

raqamli muhit, o‘quvchilar, ijtimoiy moslashuv, psixologik moslashuv, ruhiy salomatlik, raqamli kompetentlik, tizimli adabiyotlar tahlili

Abstract

Raqamli texnologiyalarning ta’limga chuqur integratsiyalashuvi o‘quvchilarning ijtimoiy o‘zaro munosabatlari va o‘rganish usullarini tubdan o‘zgartirib, ularning ijtimoiy-psixologik moslashuvi bilan bog‘liq yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu sharoitda o‘quvchilarning ruhiy salomatligi va ijtimoiy ko‘nikmalarini ta’minlash dolzarb ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotning maqsadi raqamli muhitda o‘quvchilarning ijtimoiy-psixologik moslashuvini ta’minlash masalalariga oid mavjud ilmiy bilimlarni umumlashtirish va sintez qilishdan iborat. Tizimli adabiyotlar tahlili Scopus, Web of Science, PubMed, PsycINFO kabi xalqaro va O‘zbekistonning ilmiy ma’lumotlar bazalarida 2020-2023 yillar oralig‘ida chop etilgan 40 ta maqola asosida amalga oshirildi, dastlabki qidiruvda 110 dan ortiq manba topilgan edi. Tahlil raqamli muhitning o‘quvchilarning ijtimoiy-psixologik moslashuviga ikki tomonlama ta’sirini ko‘rsatdi: u o‘rganish va muloqot uchun imkoniyatlar yaratish bilan birga, ekran vaqtining ko‘payishi, ijtimoiy izolyatsiya va kiberbulling kabi xavflarni ham o‘z ichiga oladi. Raqamli kompetentlik samarali moslashuv uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.

PDF

References

G'oziyeva, M. G. (2022). Raqamli muhitda shaxsning ijtimoiy-psixologik moslashuvi: muammolar va yechimlar. Pedagogika va psixologiya, (maxsus son), 125-130. – https://uzjournals.edu.uz/pedagogika_psixologiya/vol_maxsus_son/iss_1/18/

[2] Safarov, N. I. (2023). Raqamli ta’lim muhitida o‘quvchilarning ijtimoiy-psixologik xavfsizligini ta’minlashning dolzarb masalalari. Zamonaviy ta’lim, (1), 108-115. – https://uzjournals.edu.uz/uzlms/vol1/iss1/14/

[3] Ruziyeva, D. I. (2021). Yoshlarning raqamli kompetentligi va ijtimoiy moslashuvining psixologik jihatlari. O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari, (1/1), 214-218. – https://uzjournals.edu.uz/nat_fl_uz/vol1/iss1/42/

[4] Xolmatova, M. M. (2022). Raqamli transformatsiya sharoitida o‘quvchilarning psixologik barqarorligini shakllantirish. Ta’lim tizimida ijtimoiy-gumanitar fanlar, (2), 156-161. – https://uzjournals.edu.uz/tstg/vol1/iss2/27/

[5] Xaydarov, F. B., & Eshmuradov, D. E. (2020). Raqamli texnologiyalar rivojlanishi sharoitida shaxsning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari. Fan va jamiyat, (1), 105-110.

[6] Abdullayeva, M. N. (2023). Raqamli muhitda o‘quvchilarning kiberxavfsizligi va psixologik himoyasi. Ilmiy xabarnoma, (3), 89-94. – https://uzjournals.edu.uz/buxdu/vol1/iss3/14/

[7] Mirzayeva, N. A. (2021). Onlayn ta’lim sharoitida o‘quvchilarning ijtimoiy-psixologik moslashuvini optimallashtirish. Pedagogik mahorat, (4), 112-117. – https://uzjournals.edu.uz/ped_mahorat/vol1/iss4/18/

[8] Karimova, G. Y. (2022). Raqamli muhitda yoshlarning ijtimoiy-psixologik moslashuviga ta’sir etuvchi omillar. Psixologiya jurnali, (2), 78-83.

[9] Shodiyeva, N. A. (2023). Raqamli texnologiyalar davrida o‘quvchilarning psixologik salomatligini saqlash. Xalq ta’limi, (5), 65-70. – https://uzjournals.edu.uz/xalq_talimi/vol1/iss5/11/

[10] Qodirov, A. A. (2020). Raqamli ta’lim muhitida talabalarning ijtimoiy-psixologik moslashuvining pedagogik shart-sharoitlari. Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy axborotnomasi, (6), 134-139. – https://uzjournals.edu.uz/tdpu/vol1/iss6/23/

[11] Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2021). The digital environment and children’s well-being: A conceptual framework. New Media & Society, 23(1), 116-132. – https://doi.org/10.1177/1461444820920422

[12] Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2021). A large-scale test of the goldilocks hypothesis in adolescents: Digital-screen time and the development of internalizing and externalizing problems. Child Development, 92(3), 1110-1123. – https://doi.org/10.1111/cdev.13500

[13] Orben, A., & Przybylski, A. K. (2020). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behaviour, 4(7), 687-696. – https://doi.org/10.1038/s41562-020-0884-9

[14] Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2021). The differential susceptibility to media effects model: A meta-analysis of its application to adolescents’ social media use. Journal of Communication, 71(2), 170-194. – https://doi.org/10.1093/joc/jqaa045

[15] Wang, C., Zhao, H., & Yu, L. (2020). The impact of digital learning on students' psychological well-being: A systematic review. Frontiers in Psychology, 11, 578938. – https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.578938

[16] Lee, J., & Lee, Y. (2022). Digital literacy and psychological well-being among university students: The mediating role of social support. Computers & Education, 187, 104576. – https://doi.org/10.1016/j.compedu.2022.104576

[17] Mihajlov, M., & Mladenović, M. (2023). Digital environment and mental health of adolescents: A systematic review. Psychiatria Danubina, 35(Suppl 1), 101-108. https://www.psychiatria-danubina.com/UserDocsImages/pdf/dnb_vol35_noSuppl%201/dnb_vol35_noSuppl%201_101.pdf