Abstract
Ushbu maqolada ochiq kon va karyerlarda foydali qazilmalarni avtotransport vositalari yordamida tashish jarayonida transport yo‘llaridan samarali foydalanishni ta’minlash masalasi tadqiq etilgan. Karyerlarda yuk oqimining katta hajmi, transport vositalari sonining ko‘pligi, yo‘l qiyaligi, tirbandlik, yo‘l qoplamasining holati, ob-havo sharoitlari va yuklash-tushirish punktlaridagi navbatlar tashish samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada ushbu muammolarni hal etish uchun sun’iy intellekt, mashinaviy o‘qitish, mustahkamlovchi o‘qitish, geografik axborot tizimlari va real vaqt ma’lumotlariga asoslangan adaptiv marshrutlash texnologiyalaridan foydalanish taklif etiladi. Transport yo‘llarini optimallashtirishning ko‘p mezonli matematik modeli ishlab chiqilib, unda masofa, vaqt, yoqilg‘i sarfi, tirbandlik, yo‘lning texnik holati va xavfsizlik ko‘rsatkichlari hisobga olinadi. Taklif etilayotgan yondashuv karyer transport tizimining unumdorligini oshirish, bekor turish vaqtini kamaytirish, yoqilg‘i sarfini optimallashtirish va transport xavfsizligini yaxshilash imkonini beradi.
References
1. Kou X., Xie X., Zou Y., Kang Q., Liu Q. Research on Comprehensive Evaluation Model of a Truck Dispatching System in Open-Pit Mine. Sustainability. 2022. Vol. 14, No. 15. Article 9062.
2. Zhang L., Shan W., Zhou B., Yu B. A dynamic dispatching problem for autonomous mine trucks in open-pit mines considering endogenous congestion. Transportation Research Part C: Emerging Technologies. 2023. Vol. 150. Article 104080.
3. Hazrathosseini A., Moradi Afrapoli A. Transition to intelligent fleet management systems in open pit mines: A critical review on application of reinforcement-learning-based systems. Mining Technology. 2024. Vol. 133, No. 1.
4. Deep Reinforcement Learning based real-time open-pit mining truck dispatching system. Computers & Operations Research. 2025. Vol. 173. Article 106815.
5. Zhang X., Xiong G., Ai Y., Liu K., Chen L. Vehicle dynamic dispatching using curriculum-driven reinforcement learning. Mechanical Systems and Signal Processing. 2023. Vol. 204. Article 110698.
6. Noriega R., Pourrahimian Y. A systematic review of artificial intelligence and data-driven approaches in strategic open-pit mine planning. Resources Policy. 2022.
7. A stochastic energy-efficient robust simulation-based truck dispatching optimization for simultaneous GHG mitigation and operational excellence in open-pit mines. Simulation Modelling Practice and Theory. 2025. Vol. 138. Article 103026.
8. Geometric and Operational Design Principles for Autonomous Haulage Systems in Open-Pit Mining: A Systematic Review. Mining. 2026. Vol. 6, No. 3. Article 45.
9. An integrated optimization framework for low-carbon truck dispatching in open-pit mining. Computers & Industrial Engineering. 2026. Vol. 217. Article 112022.
10. White J. W. M., Olson J. Efficient Optimal Algorithms for Haul Truck Dispatching in Open Pit Mines. Proceedings/Research on Computer-Based Truck-Shovel Dispatching Systems.
11. Alarie S., Gamache M. Overview of Solution Strategies Used in Truck Dispatching Systems for Open Pit Mines. International Journal of Surface Mining, Reclamation and Environment. 2002.