O‘ZBEKISTON SHAROITIDA AZOTLI O‘G‘ITLARDAN SAMARALI FOYDALANISH VA ULARNING EKOLOGIK TA’SIRINI KAMAYTIRISH

Abstract

Mazkur maqolada O‘zbekiston sharoitida azotli o‘g‘itlardan samarali foydalanish, ularning qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligi va tuproq unumdorligiga ta’siri hamda ortiqcha qo‘llash natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ekologik muammolar tahlil qilinadi. Azot o‘simliklarning vegetativ o‘sishi, fotosintez jarayoni, oqsil sintezi va hosil shakllanishida muhim oziqa elementi hisoblanadi. Shu bilan birga, azotli o‘g‘itlarning me’yoridan ortiq yoki noto‘g‘ri muddatlarda qo‘llanilishi nitratlarning tuproqning pastki qatlamlariga yuvilishi, atmosfera muhitiga azotli birikmalarning chiqishi, tuproqning agroximiyaviy xususiyatlari buzilishi va suv resurslarining ifloslanishi kabi ekologik xavflarni yuzaga keltirishi mumkin. Maqolada tuproqning agroximiyaviy tahlili asosida o‘g‘it me’yorlarini belgilash, azotli o‘g‘itlarni bo‘lib qo‘llash, sug‘orish rejimini optimallashtirish, organik va mineral o‘g‘itlarni uyg‘unlashtirish hamda zamonaviy fertigation va aniq dehqonchilik texnologiyalaridan foydalanish samarali usullar sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, g‘o‘za va boshqa qishloq xo‘jaligi ekinlari misolida azotli oziqlantirishni o‘simlikning rivojlanish bosqichlariga moslashtirishning ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijalari azotdan foydalanish samaradorligini oshirish orqali hosildorlikni saqlab qolish bilan birga ekologik yuklamani kamaytirish mumkinligini ko‘rsatadi.