ANIQ DEHQONCHILIK TIZIMIDA GPS VA SENSOR TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANIB QISHLOQ XO'JALIGI MASHINALARINING HARAKAT TRAYEKTORIYASINI OPTIMALLASHTIRISH
PDF

Keywords

aniq dehqonchilik, GPS, GNSS, RTK, IMU, sensorlarni integratsiyalash, Kalman filtri, trayektoriya optimallashtirish, avtomatik boshqarish tizimi, qoplama yo'lini rejalashtirish, nazoratli harakat dehqonchiligi (CTF).

Abstract

Maqolada aniq dehqonchilik (precision agriculture) tizimida qishloq xo'jaligi mashinalarining harakat trayektoriyasini optimallashtirishning zamonaviy ilmiy-texnik yondashuvlari tahlil qilingan. GPS/GNSS texnologiyasi, xususan real vaqt kinematikasi (RTK) usuli, hamda inersial o'lchov bloklari (IMU), g'ildirak burchagi va tezlik sensorlari asosida shakllantiriladigan sensorlarni integratsiyalash (sensor fusion) tizimlari ko'rib chiqilgan. Kalman filtri yordamida ma'lumotlarni birlashtirish usuli, shuningdek trayektoriyani rejalashtirishning grafik-qidiruv, optimallashtirishga asoslangan (TEB, DT-TEB, STOMP kabi) va qoplama yo'lini rejalashtirish (coverage path planning) algoritmlari ilmiy adabiyotlar asosida tahlil etilgan. O'tkazilgan tahlil shuni ko'rsatadiki, RTK-GNSS va IMU sensorlarini birlashtirilgan holda qo'llash mashina harakat trayektoriyasining yon (lateral) og'ishini bir necha santimetrgacha kamaytirish imkonini beradi, bu esa ekin ekish, o'g'itlash va boshqa dala ishlarida qatorlar oralig'idagi ortiqcha qoplanish va bo'sh qoldiqlarni minimallashtiradi, natijada resurs va yoqilg'i sarfi kamayadi. Maqolada, shuningdek, ushbu texnologiyalarni O'zbekiston sharoitida joriy etishning istiqbollari va amaliy muammolari muhokama qilingan.

PDF

References

Leitner F. et al. Towards the Development and Verification of a 3D-Based Advanced Optimized Farm Machinery Trajectory Algorithm // Agriculture (MDPI) / PMC, 2021. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8123056/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).

2. Application of Precision Agriculture Technologies for Sustainable Crop Production and Environmental Sustainability: A Systematic Review // PMC, 2024. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11483651/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).

3. Agricultural machinery automatic navigation technology: A review // ScienceDirect. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2589004223027918 (murojaat sanasi: 16.09.2026).

4. Custom UAV with model predictive control for autonomous static and dynamic trajectory tracking in agricultural fields // PMC. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12747843/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).

5. Smart Sensors and Smart Data for Precision Agriculture: A Review // PMC, 2024. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11053448/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).

6. A Comprehensive Review of Path Planning for Agricultural Ground Robots // Sustainability (MDPI), 2022, vol. 14, № 15, 9156. URL: https://www.mdpi.com/2071-1050/14/15/9156 (murojaat sanasi: 16.09.2026).

7. UAV Path Optimization for Precision Agriculture Wireless Sensor Networks // PMC. URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7663411/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).

8. RTK and Sensor Fusion for Autonomous Vehicle Navigation & Guidance // Tech Briefs. URL: https://www.techbriefs.com/component/content/article/51724-rtk-and-sensor-fusion-for-autonomous-vehicle-navigation-guidance (murojaat sanasi: 16.09.2026).

9. Experimental 2D extended Kalman filter sensor fusion for low-cost GNSS/IMU/Odometers precise positioning system // ScienceDirect. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S026322412200238X (murojaat sanasi: 16.09.2026).

10. Implement lateral position accuracy under RTK-GPS tractor guidance // ResearchGate. URL: https://researchgate.net/publication/229351588_Implement_lateral_position_accuracy_under_RTK-GPS_tractor_guidance (murojaat sanasi: 16.09.2026).

11. Development of a low-cost GPS/INS integrated system for tractor automatic navigation // ResearchGate. URL: https://www.researchgate.net/publication/316218015_Development_of_a_low-cost_GPSINS_integrated_system_for_tractor_automatic_navigation (murojaat sanasi: 16.09.2026).

12. What Is RTK GPS and How Does It Improve Positioning Accuracy? // CHC Navigation. URL: https://navigation.chcnav.com/about/news/2026/what-is-rtk-gps-and-how-does-it-improve-positioning-accuracy (murojaat sanasi: 16.09.2026).

13. RTK for Agriculture and Precision Farming // RTKdata.com. URL: https://rtkdata.com/agriculture/ (murojaat sanasi: 16.09.2026).