BOLALARDA OZIQ-OVQAT ALLERGIYASI DIAGNOSTIKASIDAGI XATOLAR: ORTIQCHA DIAGNOSTIKA, ASOSSIZ PARHEZ VA BEMORNI BOSHQARISH MUAMMOLARI
PDF

Keywords

Oziq-ovqat allergiyasi, bolalar allergologiyasi, pediatriya, diagnostik xatolar, ortiqcha diagnostika, klinik diagnostika, sensibilizatsiya, oziq-ovqat allergenlari, immunoglobulin E, sIgE, teri prik-testi, og‘iz orqali oziq-ovqat provokatsion testi, eliminatsion parhez, oziqaviy yetishmovchilik, bemorni individual boshqarish.

Abstract

Bolalarda oziq-ovqat allergiyasi zamonaviy pediatriya va klinik allergologiyaning dolzarb muammolaridan biri bo‘lib, kasallikning klinik ko‘rinishlarining xilma-xilligi, immunologik mexanizmlarining murakkabligi va ayrim hollarda simptomlarning boshqa patologik holatlar bilan o‘xshashligi diagnostik jarayonni sezilarli darajada qiyinlashtiradi. Oziq-ovqat allergiyasini o‘z vaqtida va to‘g‘ri aniqlash bolaning xavfsizligini ta’minlash, og‘ir allergik reaksiyalarning oldini olish, ratsional ovqatlanishni shakllantirish hamda o‘sish va rivojlanish jarayonlarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, pediatrik amaliyotda allergiya tashxisining ortiqcha qo‘yilishi, laborator tekshiruvlar natijalarining klinik anamnezdan ajratilgan holda talqin qilinishi va tasdiqlanmagan oziq-ovqat allergiyasi sababli uzoq muddatli eliminatsion parhezlarning tavsiya etilishi jiddiy muammo bo‘lib qolmoqda. Mazkur maqolada bolalarda oziq-ovqat allergiyasini diagnostika qilish jarayonida uchraydigan asosiy xatolar, ularning klinik oqibatlari hamda bemorni uzoq muddatli boshqarish bilan bog‘liq muammolar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, sensibilizatsiya va klinik jihatdan namoyon bo‘ladigan oziq-ovqat allergiyasi o‘rtasidagi farq, teri prik-testlari va oziq-ovqatga xos immunoglobulin E ko‘rsatkichlarini baholashning o‘ziga xos xususiyatlari, keng qamrovli allergologik panellardan asossiz foydalanish va ularning noto‘g‘ri ijobiy natijalarga olib kelish ehtimoli yoritiladi. Shuningdek, klinik jihatdan noaniq vaziyatlarda og‘iz orqali oziq-ovqat provokatsion testining diagnostik ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, ortiqcha diagnostika nafaqat noto‘g‘ri tibbiy xulosaga, balki bolaning ratsionini keragidan ortiq cheklash, oziqaviy moddalar yetishmovchiligi, antropometrik ko‘rsatkichlarning yomonlashuvi, ovqatlanish xulq-atvorining buzilishi va hayot sifatining pasayishiga ham olib kelishi mumkin. Shu sababli oziq-ovqat allergiyasini aniqlashda klinik anamnez, maqsadli allergologik tekshiruvlar va zarur hollarda nazorat ostidagi provokatsion sinov natijalarini kompleks baholashga asoslangan individual diagnostik algoritmdan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Bemorni boshqarishda esa allergenni asosli ravishda cheklash bilan bir qatorda, bola tomonidan yaxshi o‘zlashtiriladigan oziq-ovqat mahsulotlarini ratsionda saqlash, o‘sish va rivojlanish ko‘rsatkichlarini muntazam monitoring qilish hamda zarur hollarda multidisiplinar yondashuvni qo‘llash ustuvor yo‘nalish bo‘lishi kerak.                                

PDF

References

1. Santos A.F., Riggioni C., Agache I., et al. EAACI guidelines on the diagnosis of IgE-mediated food allergy // Allergy. — 2023. — Vol. 78, No. 12. — P. 3057–3076. — DOI: 10.1111/all.15902.

2. Santos A.F., Brough H.A., Lack G., et al. EAACI guidelines on the management of IgE-mediated food allergy // Allergy. — 2024. — Vol. 79, No. 9. — P. 2227–2268. — DOI: 10.1111/all.16345.

3. Boyce J.A., Assa’ad A., Burks A.W., et al. Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: report of the NIAID-sponsored expert panel // Journal of Allergy and Clinical Immunology. — 2010. — Vol. 126, No. 6 Suppl. — P. S1–S58.

4. Muraro A., Werfel T., Hoffmann-Sommergruber K., et al. EAACI food allergy and anaphylaxis guidelines: diagnosis and management of food allergy // Allergy. — 2014. — Vol. 69, No. 8. — P. 1008–1025. — DOI: 10.1111/all.12429.

5. Kotchetkoff E.C.A., Medeiros M., Yang A.C., et al. Elimination diet in food allergy: friend or foe? // Jornal de Pediatria. — 2024. — Vol. 100, Suppl. 1. — P. S65–S73. — DOI: 10.1016/j.jped.2023.09.012.

6. Hill S.A., Sicherer S.H., DunnGalvin A., et al. Feeding difficulties in children with food allergies: an EAACI Task Force Report // Pediatric Allergy and Immunology. — 2024. — Vol. 35, No. 4. — Article e14119. — DOI: 10.1111/pai.14119.

7. Aaneland H., Håland G., Lødrup Carlsen K.C., et al. Quality appraisal of quality of life research in children and adolescents with food allergy: a systematic review // International Archives of Allergy and Immunology. — 2024. — Vol. 185, No. 11. — P. 1083–1098. — DOI: 10.1159/000539113.

8. Sicherer S.H., Sampson H.A. Food allergy: a review and update on epidemiology, pathogenesis, diagnosis, prevention, and management // Journal of Allergy and Clinical Immunology. — 2018. — Vol. 141, No. 1. — P. 41–58. — DOI: 10.1016/j.jaci.2017.11.003.

9. Sicherer S.H., Allen K., Lack G., et al. Critical issues in food allergy: a National Academies consensus report // Pediatrics. — 2017. — Vol. 140, No. 6. — Article e20173054. — DOI: 10.1542/peds.2017-3054.

10. Самсыгина Г.А. Аллергические заболевания у детей: современные подходы к диагностике и лечению. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020. — 256 с.

11. Учайкин В.Ф., Шамшева О.В. Инфекционные болезни у детей: учебник. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2021. — 832 с.

12. Баранов А.А., Таточенко В.К., Намазова-Баранова Л.С. Детская аллергология: национальное руководство. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2022. — 512 с.