Vol. 5 No. 3 (2026), Articles
Vol. 5 No. 3 (2026)

TERGOV FAOLIYATIDA INSON HUQUQLARINI TA’MINLASHNING PROTSESSUAL KAFOLATLARI: QONUNCHILIKDAGI MUAMMOLAR VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI

Articles
Published 2026-08-10
Abduqaxxorova Nilufar Sherzod qizi
Oʻzbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi Tergov faoliyati yoʻnalishi talabasi
PDF

Keywords

tergov faoliyati, protsessual mexanizmlar, tergovchi vakolatlari, tergov sudyasi, ushlab turish, “Xabeas korpus” instituti, dalillar maqbulligi, inson omili, sud nazorati, raqamli dalillar, shaxs daxlsizligi.

Abstract

Maqolada dastlabki tergov va protsessual majburlov choralarini qo‘llash amaliyotidagi huquqiy bo‘shliqlar hamda inson huquqlarini ta’minlashning protsessual mexanizmlari tizimli tahlil qilingan. Tergovchi va tergov sudyasi vakolatlarining nisbati, “amalda ushlash” va “protsessual ushlab turish” tushunchalari o‘rtasidagi tafovut, “Xabeas korpus” institutini kengaytirish zarurati, Oliy sud Plenumi tushuntirishlari asosida himoya huquqi kafolatlarining amaliy ishlash mexanizmlari, tergov jarayonida inson omili bilan bog‘liq risklarning protsessual kafolatlarga ta’siri hamda raqamli dalillarni to‘plashda shaxsiy hayot daxlsizligini ta’minlashning zamonaviy muammolari ko‘rib chiqilgan. Xorijiy davlatlar (Fransiya, Germaniya, Italiya, Qozog‘iston) tajribasi qiyosiy tahlil qilinib, milliy qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan aniq va amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

PDF

References

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. — T.: “O‘zbekiston”, 2023.

2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi. — T.: Adolat, 2024.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 22-iyundagi “Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Milliy strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-6012-son Farmoni.

4. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2018-yil 24-avgustdagi “Dalillar maqbulligiga oid jinoyat-protsessual qonuni normalarini qo‘llash bo‘yicha sud amaliyoti to‘g‘risida”gi 24-sonli Qarori.

5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2003-yil 19-dekabrdagi 17-sonli Qarori.

6. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi (BMT Bosh Assambleyasining 1948-yil 10-dekabrdagi 217 A (III) rezolyutsiyasi).

7. Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt (BMT Bosh Assambleyasining 1966-yil 16-dekabrdagi 2200 A (XXI) rezolyutsiyasi).

8. Qiynoqqa solishga va boshqa shafqatsiz, insoniylikka zid yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomalaga hamda jazolashga qarshi Konvensiya (BMT Bosh Assambleyasi, 1984-yil 10-dekabr).

9. Bazarov S.M. Jinoyat protsessida majburlov choralari: nazariya va amaliyot. Monografiya. — T.: TDYU nashriyoti, 2021. — 184 b.

10. Ummatov M.T. Tergov sudyasi vakolatlarining o‘ziga xos jihatlari // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. — 2026. — Vol. 6, Issue 01. — B. 93–100.

11. Ummatov M.T. Jinoyat-protsessual huquqda tergovchining vakolatlari // Central Asian Journal of Education and Innovation. — 2026. — Vol. 5, Issue 03. — B. 116–119.

12. Turdiyev S.I. Tergov jarayonida inson omili bilan bog‘liq risklarni baholash va ularni kamaytirish yo‘llari // “Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali. — 2026. — 15-son. — B. 1544–1553.

13. Ummatov M.T. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchini himoyalanish huquqi bilan ta’minlashning o‘ziga xos jihatlari // Central Asian Journal of Education and Innovation. — 2026. — Vol. 5, Issue 03. — B. 67–71.

14. Sadullayeva Sh.D. Axborot kodeksi orqali raqamli texnologiyalar davrida inson huquqlarini himoya qilish: huquqiy va institutsional mexanizmlar tahlili // Yurisprudensiya. — 2026. — Vol. 6, Issue 2. — B. 101–109.

15. ISO 31000:2018. Risk management — Guidelines. International Organization for Standardization.

16. United Nations Office on Drugs and Crime. Handbook on Police Accountability, Oversight and Integrity.