Vol. 5 No. 3 (2026), Articles
Vol. 5 No. 3 (2026)

NEFT-GAZ SOHASIDA INVESTITSIYA LOYIHALARINING BARQARORLIGI VA SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Articles
Published 2026-07-20
Xayrullayeva Nodira Izzatillayevna
“UzGasTrade” АЖ Korporativ kotibiyat bosh mutaxassi
PDF

Keywords

neft-gaz sanoati, investitsiya loyihasi, investitsion samaradorlik, barqaror rivojlanish, NPV, IRR, PI, DPP, ESG, risklarni boshqarish, metan emissiyasi, dekarbonizatsiya, energiya samaradorligi, stsenariy tahlili.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada neft-gaz sohasida amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining iqtisodiy samaradorligi va uzoq muddatli barqarorligini kompleks baholash masalalari tadqiq etilgan. Neft-gaz loyihalarining yuqori kapital sig‘imi, uzoq investitsiya sikli, energiya resurslari narxlarining o‘zgaruvchanligi, geologik va texnologik noaniqliklar, ekologik talablarning kuchayishi hamda dekarbonizatsiya jarayonlari investitsiya qarorlarini an’anaviy moliyaviy ko‘rsatkichlar bilangina baholash yetarli emasligini ko‘rsatmoqda. Shu sababli tadqiqotda sof joriy qiymat (NPV), ichki rentabellik normasi (IRR), rentabellik indeksi (PI), diskontlangan qoplash muddati (DPP) kabi iqtisodiy ko‘rsatkichlarni ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) mezonlari bilan integratsiyalashgan holda qo‘llash taklif etiladi.

Tadqiqot metodologiyasi tizimli tahlil, qiyosiy tahlil, diskontlangan pul oqimlari modeli (DCF), sezgirlik tahlili, stsenariy tahlili, risklarni baholash va integral indeks usullariga asoslangan. Tadqiqot natijasida neft-gaz investitsiya loyihalarining samaradorligi va barqarorligini bir vaqtda aks ettiruvchi integratsiyalashgan baholash modeli ishlab chiqildi. Mazkur model investitsiya qarorlarini qabul qilishda iqtisodiy daromadlilik bilan bir qatorda ekologik samaradorlik, metan va issiqxona gazlari emissiyalarini kamaytirish, resurslardan samarali foydalanish, texnologik ishonchlilik hamda ijtimoiy ta’sirni hisobga olish imkonini beradi.

PDF

References

1. International Energy Agency. World Energy Investment 2025. Paris: IEA, 2025.

2. International Energy Agency. Oil 2025: Analysis and Forecast to 2030. Paris: IEA, 2025.

3. International Energy Agency. World Energy Investment 2024. Paris: IEA, 2024.

4. World Bank. Global Flaring and Methane Reduction Partnership. Washington, D.C.

5. World Bank. Financing Solutions to Reduce Natural Gas Flaring and Methane Emissions. Washington, D.C.

6. World Bank. Methane Reduction Blueprint. Washington, D.C., 2024.

7. Sokolov, M.V. NPV, IRR, PI, PP, and DPP: A Unified View. 2023.

8. Damodaran, A. Investment Valuation: Tools and Techniques for Determining the Value of Any Asset. Wiley.

9. Brealey, R.A., Myers, S.C., Allen, F. Principles of Corporate Finance. McGraw-Hill.

10. Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide). PMI.