Keywords
Abstract
Mazkur ilmiy maqolada Markaziy Osiyoda iqlim o‘zgarishining suv resurslariga ko‘rsatayotgan ta’siri fizik, kimyoviy, ekologik va geosiyosiy jihatdan kompleks tarzda tahlil qilinadi. So‘nggi o‘n yilliklarda mintaqada global haroratning oshishi, muzliklarning qisqarishi, bug‘lanish intensivligining ortishi hamda yog‘in rejimining o‘zgarishi natijasida Amudaryo va Sirdaryo havzalarida suv tanqisligi kuchayib borayotgani ilmiy dalillar asosida yoritiladi. Maqolada yomg‘ir hosil bo‘lishining fizik mexanizmi, molekulyar-kinetik nazariya, termodinamika qonunlari, issiqlik almashinuvi, kondensatsiya va gravitatsiya qonunlari asosida tushuntiriladi. Muzliklarning erishi, Oral dengizi fojeasi, transchegaraviy suv muammolari hamda sun’iy yomg‘ir texnologiyalarining imkoniyat va cheklovlari ilmiy nuqtai nazardan baholanadi. Shuningdek, Markaziy Osiyoda suv xavfsizligini ta’minlash uchun mintaqaviy diplomatik hamkorlik, suv diplomatiyasi va ekologik siyosatning strategik ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot davomida fizik formulalar, nazariy qonuniyatlar va statistik ma’lumotlardan foydalanilib, iqlim o‘zgarishining mintaqa taraqqiyotiga ta’siri chuqur tahlil qilinadi.
References
1. IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), “Climate Change 2021: The Physical Science Basis”, Cambridge University Press, 2021.
2. World Bank, “Water in the Balance: Central Asia Water Security Report”, 2022.
3. UNESCO, “UN World Water Development Report”, 2023.
4. FAO (Food and Agriculture Organization), “Irrigation and Water Use in Central Asia”, 2021.
5. Micklin, P. (2016), “The Aral Sea Disaster”, Springer.
6. UNEP (United Nations Environment Programme), “Global Environmental Outlook”, 2022.
7. International Water Management Institute (IWMI), “Water Resources in Central Asia: Challenges and Solutions”, 2020.