Vol. 5 No. 2 (2026), Articles
Vol. 5 No. 2 (2026)

ERNEST SETON-TOMPSON NASRIDA INSON VA TABIATNING EKZISTENSIAL ZIDDIYATI

Articles
Published 2026-06-23
Jo’rayev Qobil Bekmurod o’g’li
Toshkent amaliy fanlar universitetti magistranti
PDF

Keywords

animalistika, ekokrititsizm, antropotsentrizm, ekzistensial isyon, badiiy psixologizm, mifik dekonstruksiya, ma’naviy degradatsiya, g‘urur, yovvoyi tabiat arxetipi.

Abstract

Mazkur ilmiy-ommabop maqolada jahon animalistik nasrining yirik namoyandasi Ernest Seton-Tompson asarlarida inson va yovvoyi tabiat o‘rtasidagi murakkab, fojiali to‘qnashuvlar adabiyotshunoslik, psixoanaliz va ekokrititsizm nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Adibning "Lobo" hamda "Yovvoyi yo‘rg‘a" hikoyalari misolida tabiat farzandlarining bo‘ysunmas irodasi, g‘ururi va sadoqati insoniyatning shafqatsiz pragmatizmi va eqoizmiga qarshi o‘tkir fosh etuvchi indikator sifatida talqin etilgan. Maqolada an’anaviy inson markazda turuvchi (antropotsentrik) dunyoqarashdan tabiat markazda turuvchi (ekotsentrik) dunyoqarashga o‘tishdagi ruhiy-estetik jarayonlar keng mushohada qilinadi.

PDF

References

1. Seton-Tompson, E. (1989). Yovvoyi yo‘rg‘a. Hikoyalar (Tog‘ay Murod tarjimasi). Toshkent: Yosh gvardiya.

2. Seton-Thompson, E. (1898). Wild Animals I Have Known. New York: Charles Scribner's Sons.

3. Сетон-Томпсон, Э. (1980). Рассказы о животных. Москва: Правда.

4. London, J. (2014). Yovvoyi ajdodlar nidosi. Oq so‘yloqtish. Toshkent: Yangi asr avlodi.

5. Лондон, Дж. (1984). Белый Клык. Зов предков. Москва: Художественная литература.

6. Glotfelty, C., & Fromm, H. (Eds.). (1996). The Ecocriticism Reader: Landmarks in Literary Ecology. Athens: University of Georgia Press.

7. Buell, L. (1995). The Environmental Imagination: Thoreau, Nature Writing, and the Formation of American Culture. Cambridge: Harvard University Press.

8. Garrard, G. (2004). Ecocriticism (The New Critical Idiom). London: Routledge.

9. Quronov, D. (2018). Adabiyotshunoslik nazariyasi asoslari. Toshkent: Akademnashr.

10. Normatov, U. (2007). Ijod sehri. Toshkent: Sharq.

11. Qo‘shjonov, M. (2004). O‘zbekning o‘zligi. Toshkent: Ma’naviyat.

12. Rasulov, A. (2007). Badiiylik – bezavol yangilik. Toshkent: Sharq.

13. Yo‘ldoshev, Q. (2006). Yoniq so‘z. Toshkent: Yangi asr avlodi.

14. Xudoyberdiyev, E. (2008). Adabiyotshunoslikka kirish. Toshkent: O‘zbekiston.

15. Jo‘rayev, M. (1999). O‘zbek xalq dostonlarida mifologik obrazlar. Toshkent: Fan.

16. Бахтин, М.М. (1979). Эстетика словесного творчества. Москва: Искусство.

17. Мелетинский, Е.М. (1976). Поэтика мифа. Москва: Наука.

18. Топоров, В.Н. (1995). Миф. Ритуал. Символ. Образ: Исследования в области мифопоэтического. Москва: Прогресс.

19. Фрейд, З. (1990). Психология бессознательного. Москва: Просвещение.

20. Юнг, К.Г. (1991). Архетип и символ. Москва: Ренессанс.

21. Фромм, Э. (2004). Анатомия человеческой деструктивности. Москва: АСТ. (Asardagi insonning tabiatga nisbatan shafqatsizligi va "zo‘ravonlik kompensatsiyasi" tahlili uchun).

22. Karimov, N., va boshqalar. (1999). XX asr o‘zbek adabiyoti tarixi. Toshkent: O‘qituvchi.