Keywords
Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy kardiologiyaning eng dolzarb muammolaridan biri boʻlgan gipertoniya kasalligi (arterial gipertenziya), uning rivojlanish patofiziologik mexanizmlari va zamonaviy davolash strategiyalari atroflicha tahlil qilingan. Gipertoniya kasalligi yurak-qon tomir tizimi patologiyalari orasida nogironlik va oʻlim koʻrsatkichlarining yuqoriligini belgilovchi asosiy etiolojik omil hisoblanadi. Maqolada kasallikning patogenezida markaziy oʻrin tutuvchi renin-angiotenzin-aldosteron tizimining (RAAT) disfunksiyasi, simpatik asab tizimining giperaktivatsiyasi hamda tomir endoteliysi disfunksiyasining oʻzaro bogʻliqligi chuqur yoritilgan. Shuningdek, maqolada chap qorincha gipertrofiyasi, aterosklerozning jadallashishi va nishon-aʼzolarning (yurak, bosh miya, buyraklar) zararlanish mexanizmlari patofiziologik jihatdan asoslab berilgan. Kasallikni davolash qismida esa nafaqat farmakoterapevtik yondashuvlar (APF ingibitorlari, angiotensin II retseptorlari blokatorlari, kalsiy antagonistlari va diuretiklar), balki hayot tarzini modifikatsiya qilish va xavf omillarini kamaytirishga qaratilgan komplayens (bemorning davolanishga moyilligi) strategiyalari ham tahlil etilgan. Maqola shifokorlar, tibbiyot oliygohlarining talabalari va kardiologiya sohasi tadqiqotchilari uchun moʻljallangan.
References
Ganiyev, A. G., & Mamatqulov, B. M. (2024). Ichki kasalliklar propedevtikasi va kardiologiya asoslari. Toshkent: "Oʻzbekiston" nashriyoti, 215-230-b.
2. Mancia, G., Kreutz, R., Brunström, M., et al. (2024). 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension: The Task Force for the management of arterial hypertension of the European Society of Hypertension. Journal of Hypertension, 41(12), 1874-2071.
3. Kalyuzhin, V. V., & Sibireva, O. V. (2025). Патофизиология сердечно-сосудистой системы и основы кардиологии. Москва: ГЭОТАР-Медиа, с. 142-160.
4. Hall, J. E., & Hall, M. E. (2021). Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology (14th ed.). Elsevier, Chapters 19 & 20 (Renal and Cardiovascular Regulation of Blood Pressure), pp. 225-251.
5. Asadov, D. A., & Toʻrayev, S. S. (2025). Arterial gipertenziya patogenezida endoteliy disfunksiyasining oʻrni va uni zamonaviy davolash tamoyillari. Oʻzbekiston Tibbiyot Jurnali, №3, 45-52-b.
6. Chazova, I. E., & Zhernakova, Y. V. (2023). Клинические рекомендации. Диагностика и лечение артериальной гипертонии. Системные гипертензии, 20(1), 5-34.
7. Kahan, T. (2026). Target organ damage in hypertension: Pathophysiology and clinical implications. Lancet Diabetes & Endocrinology, 14(2), 112-125.