Keywords
Abstract
Polimerlar zamonaviy materialshunoslikning eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, ular yuqori molekulyar massaga ega bo‘lgan takrorlanuvchi monomer birliklaridan tashkil topgan murakkab makromolekulalardir. Bugungi kunda polimerlar inson hayotining deyarli barcha sohalariga kirib borgan bo‘lib, ularning fizik-kimyoviy xossalari, yengilligi, mustahkamligi, korroziyaga chidamliligi hamda ishlab chiqarish qulayligi ularni sanoat va kundalik hayotda keng qo‘llanilishiga sabab bo‘lmoqda. Mazkur maqolada polimerlarning tasnifi, ularning tabiiy va sintetik turlari, fizik-kimyoviy xususiyatlari hamda kundalik hayotdagi amaliy qo‘llanilish yo‘nalishlari ilmiy asosda tahlil qilindi. Tadqiqot davomida polimer materiallarning qurilish sanoati, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi, elektronika, to‘qimachilik, oziq-ovqat sanoati va qadoqlash sohasidagi ahamiyati yoritildi. Ayniqsa, polietilen, polipropilen, polivinilxlorid, polistirol kabi sintetik polimerlarning ishlab chiqarish hajmi va ulardan tayyorlanadigan mahsulotlarning keng ko‘lami ularning iqtisodiy va amaliy ahamiyatini yanada oshirmoqda. Shuningdek, biologik parchalanadigan polimerlar va “yashil kimyo” tamoyillariga asoslangan yangi materiallarning rivojlanishi ekologik muammolarni kamaytirishdagi muhim yechimlardan biri sifatida ko‘rib chiqildi. Maqolada polimerlarning inson hayotini yengillashtirishdagi roli bilan bir qatorda, ularning atrof-muhitga ta’siri, plastik chiqindilar muammosi va qayta ishlash texnologiyalarining dolzarbligi ham tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, polimer materiallar zamonaviy jamiyat rivojlanishida beqiyos ahamiyatga ega bo‘lib, ularning oqilona va ekologik xavfsiz foydalanilishi barqaror rivojlanishning muhim shartlaridan biridir. Shuningdek, maqolada polimerlarning kelajakdagi rivojlanish tendensiyalari, nano-polimerlar, biomateriallar va intellektual polimer tizimlarining istiqbollari ham qisqacha yoritildi. Ushbu yo‘nalishlar tibbiyot, energetika va yuqori texnologiyalar sohasida yangi imkoniyatlar yaratishi bilan ajralib turadi.
References
1. Asqarov M.A., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosi va fizikasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2004. – 416 b.
2. Mirkomilov Sh.M., Bozorov N.I., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosi. – Toshkent: Navro‘z, 2013. – 320 b.
3. Musayev U.N., Boboyev T., Qurbonov Sh. va b. Polimerlar kimyosidan praktikum. – Toshkent: Milliy universitet, 2001. – 328 b.
4. Abdumavlyanova M.K. Polimerlar kimyosi va texnologiyasi. – Toshkent: Shafoat nur fayz, 2022. – 224 b.
5. Asqarov M.A., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosidan amaliy mashg‘ulotlar. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. – 199 b.
6. Fayzullayev N.I., Muradov R.M. Polimerlar kimyosi va texnologiyasi. – Samarqand: GlobeEdit, 2024. – 616 b.
7. Billmeyer F.W. Textbook of Polymer Science. – New York: Wiley, 2008. – 832 p.
8. Odian G. Principles of Polymerization. – New York: Wiley-Interscience, 2006. – 672 p.
9. Flory P.J. Principles of Polymer Chemistry. – Ithaca: Cornell University Press, 1953. – 540 p.
10. Seymour R.B., Carraher C.E. Polymer Chemistry: An Introduction. – New York: CRC Press, 2013. – 624 p.
11. OECD. Global Plastics Outlook: Economic Drivers and Environmental Impacts. – Paris: OECD Publishing, 2022. – 300 p.
12. UNESCO. Sustainable Materials and Green Chemistry Report. – Paris: UNESCO Publishing, 2023. – 180 p.