Vol. 5 No. 2 (2026), Articles
Vol. 5 No. 2 (2026)

MENTAL ARIFMETIKA ASOSIDA KREATIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISH METODIK MODELI

Articles
Published 2026-06-20
O‘rolova O‘g‘iloy Bahodir qizi
A.Avloniy nomidagi pedagogik mahorat milliy instituti tayanch doktoronti.
PDF

Keywords

boshlang'ich ta'lim, kreativ kompetensiya, mental arifmetika, pedagogik eksperiment, Cohen d, t-test, O'zbekiston.

Abstract

Ushbu maqolada boshlang'ich sinf o'quvchilarida mental arifmetika vositasida kreativ kompetensiyani tarkib toptirishning tizimli metodik modeli taklif etilgan bo‘lib, uning pedagogik amaliyotdagi samaradorligi tajriba-sinov ishlari orqali baholangan. Tadqiqot jarayoni aniqlovchi pretest, shakllantiruvchi intervensiya hamda nazorat posttest bosqichlarini o‘z ichiga olgan uch bosqichli pedagogik eksperiment dizayni asosida tashkil etilib, tajriba va nazorat guruhlari o‘zaro qiyoslandi. Qo‘llanilgan tashxis vositalarining diagnostik ishonchliligi va ichki izchilligi Cronbach alfa koeffitsiyenti (alfa = 0.78) yordamida verifikatsiya qilindi. Guruhlararo statistik farqlarni aniqlashda Student t-testi va Cohen d ta'sir hajmi ko'rsatkichlaridan foydalanildi. Olingan natijalar ishlab chiqilgan metodik modelning o'quvchilarda izchil fikrlash moslashuvchanligi, g‘oyaviy originallik hamda muammoli vaziyatlarda muqobil yechimlar zanjirini tuza olish ko'nikmalarini tizimli rivojlantirishini isbotladi.

PDF

References

1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida”gi PF-60-son Farmoni. – T.: Adolat, 2022. – 80 b.

2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta'lim sifatini oshirish va pedagog kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi Qarori. – T.: Adolat, 2021. – 24 b.

3. Muslimov N.A., Usmonboeva M.H., Sayfurov D.M. Pedagogik kompetensiya va kreativ yondashuv asoslari. – T.: Fan va texnologiya, 2021. – 216 b.

4. Ravshanova Z.A. O'quvchilarda matematik kompetensiyani rivojlantirishda mental arifmetikaning o'rni // Pedagogik mahorat. – 2021. – №4. – B. 33-39.

5. Toshmatova D.K. Boshlang'ich sinf o'quvchilarining kognitiv faolligini oshirishda mental hisoblash usullari // Ta'lim va innovatsion tadqiqotlar. – 2023. – №5. – B. 54-60.

6. Meliboev A.B. Mental arifmetika mashg'ulotlarining boshlang'ich ta'limdagi didaktik imkoniyatlari // Xalq ta'limi. – 2022. – №6. – B. 27-31.

7. Vakhobov A.A. Mental arifmetika asosida o'quvchilarning diqqat va xotirasini rivojlantirish // Xalq ta'limi. – 2024. – №3. – B. 15-21.

8. Karimova M.Sh. Boshlang'ich sinf o'quvchilarida kreativ kompetensiyani baholash mezonlari // Pedagogik mahorat. – 2023. – №5. – B. 48-55.

9. Jo'rayev R.X. Ta'lim jarayonida interfaol metodlar orqali kreativ kompetensiyani shakllantirish // Ta'lim, fan va innovatsiya. – 2023. – №2. – B. 18-24.

10. Nurbayeva G.T. Boshlang'ich sinf o'quvchilarida kreativ fikrlashni rivojlantirish metodikasi // Pedagogik ta'lim. – 2022. – №3. – B. 45-52.

11. Boaler J. Mathematical Mindsets: Unleashing Students' Potential through Creative Math. – San Francisco: Jossey-Bass, 2022. – 320 p.

12. Краевский В.В., Хуторской А.В. Основы обучения: Дидактика и методика. – М.: Академия, 2021. – 352 с.

13. Загвязинский В.И. Методология и методы психолого-педагогического исследования. – М.: Академия, 2023. – 208 с.

14. Cochran W.G. Sampling Techniques. 3rd Edition. – New York: John Wiley & Sons, 2019. – 448 p.

15. Mayring P. Qualitative Content Analysis: Demarcation, Varieties, Innovations // Forum Qualitative Sozialforschung. – 2020. – Vol. 21, No. 1. – P. 12-29.