Vol. 4 No. 9 (2026), Articles
Vol. 4 No. 9 (2026)

TARJİMA NAZARİYASİDA EKVİVALENTLİK TUSHUNCHASİ

Articles
Published 2026-05-30
Xolboboyev Quvonchbek Komil o'gli
O'zbekiston jurnalistika va ommaviy komunikatsiyalar universiteti
PDF

Keywords

ekvivalentlik, tarjima nazariyasi, lingvistik ekvivalentlik, semantik ekvivalentlik, pragmatik ekvivalentlik, funksional ekvivalentlik, adekvat tarjima, tarjima transformatsiyasi, kommunikativ moslik, tarjima sifati.

Abstract

Mazkur maqolada tarjima nazariyasining markaziy tushunchalaridan biri bo‘lgan ekvivalentlik masalasi tahlil qilinadi. Ekvivalentlikning lingvistik, semantik, pragmatik va funksional jihatlari yoritilib, uning tarjima jarayonidagi o‘rni va ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, turli tarjima maktablari va olimlar tomonidan ilgari surilgan ekvivalentlik nazariyalari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida asl matn va tarjima matni o‘rtasidagi mazmuniy hamda kommunikativ moslikni ta’minlashda ekvivalentlikning roli misollar asosida ochib beriladi. Maqola tarjima sifatini baholashda ekvivalentlik mezonlarining nazariy va amaliy ahamiyatini aniqlashga xizmat qiladi.

PDF

References

1. Erdo‘g‘an, R. T. (2021). Daha Adil Bir Dünya Mümkün. İstanbul: Turkuvaz Kitap.

2. Erdoğan, R. T. (2024). Dunyo yanada odil bo‘lishi mumkin. Tarjima: M. Yo‘ldoshev, A. Tilavov. Toshkent: O‘zbekiston.

3. Nida, E. A. (1964). Toward a Science of Translating. Leiden: Brill.

4. Catford, J. C. (1965). A Linguistic Theory of Translation. Oxford: Oxford University Press.

5. Newmark, P. (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall.

6. Baker, M. (2011). In Other Words: A Coursebook on Translation. London: Routledge.

7. Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.

8. Fairclough, N. (1995). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. London: Longman.

9. Van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A Multidisciplinary Approach. London: Sage Publications.

10. Aristotel. (2005). Ritorika. Toshkent: Fan nashriyoti.

11. Shodmonov, M. (2019). Til va madaniyat: tarjima jarayonida ekvivalentlik muammolari. Toshkent: Universitet nashriyoti.

12. Yo‘ldoshev, S. (2020). Turkiy tillararo tarjimada semantik va pragmatik muvofiqlik. Toshkent: Filologiya instituti nashriyoti.

13. Abdullayev, H. (2018). Tarjima nazariyasi asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti.

14. Tursunov, A. (2021). “Siyosiy nutqdagi metaforalar va ularning tarjimadagi xususiyatlari.” Filologiya masalalari, №3, 55–63-betlar.

15. Karahan, L. (2016). Siyasi Söylem ve Dilin Gücü. Ankara: Pegem Akademi.

16. Nazarov, B. (2022). “Turkcha siyosiy matnlarni o‘zbekchaga tarjima qilishda ekvivalentlik masalalari.” O‘zbek tili va adabiyoti, №5, 102–110-betlar.