Vol. 4 No. 9 (2026), Articles
Vol. 4 No. 9 (2026)

O'ZBEKISTONDA BOLALARDA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGINI ERTA TASHXISLASH MUAMMOLARI

Articles
Published 2026-05-25
Muhammadiyev Ismail Sulaymonovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Pediatriya fakultetining 4-bosqich talabasi
Muhammadiyev Xamid Anvarovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Davolash fakultetining 2-bosqich talabasi
Aslamova Kamila O’ktamjonovna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Davolash fakultetining 2-bosqich talabasi
Samarova Maftuna Kambarovna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Davolash fakultetining 2-bosqich talabasi
PDF

Keywords

surunkali buyrak kasalligi, bolalar nefrologiyasi, SBK, erta tashxis, GFT, proteinuriya, O'zbekiston, KDIGO, skrining.

Abstract

Bolalarda surunkali buyrak kasalligi (SBK) O'zbekistonda kam tashxislanuvchi muhim jamoat salomatligi muammosi bo'lib qolmoqda. Ushbu sharhlovchi maqolada O'zbekistondagi pediatrik SBKning epidemiologiyasi, etiologiyasi va diagnostik muammolari — ayniqsa laboratoriya infratuzilmasining cheklanganligi, tibbiy savodxonlikning pastligi va nefrologik yordamga mintaqaviy kirishimning tengsizligi kabi erta aniqlanishga to'sqinlik qiluvchi omillar tahlil qilinadi. SSV ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda 4200 dan ortiq 18 yoshgacha bo'lgan bola SBK tashxisi bilan ro'yxatda turgan bo'lib, haqiqiy tarqalish 3–4 barobar yuqori deb baholanadi. Tug'ma siydik yo'li anomaliyalari (40–45%) va glomerulonefritlar (20–25%) asosiy etiologik omillar hisoblanadi.

PDF

References

KDIGO. (2023). KDIGO 2023 Clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 103(3S), S117–S314.

2. Harambat, J., et al. (2021). Epidemiology of chronic kidney disease in children. Pediatric Nephrology, 27(3), 363–373.

3. O'zbekiston Respublikasi SSV. (2022). Bolalar orasida buyrak kasalliklarining tarqalishi. Statistik ma'lumot. Toshkent: SSV.

4. Toshmatov, A. X., Xolmatova, N. K., & Yusupova, G. B. (2022). O'zbekistonda bolalarda SBKning epidemiologiyasi. O'zbek Pediatriya Jurnali, 11(2), 28–35.

5. Yusupova, M. A., & Xolmatova, N. K. (2022). Bolalarda SBKning etiologik tuzilishi. Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Axborotnomasi, 4, 67–74.

6. Xasanov, R. R., et al. (2021). Birlamchi tibbiy yordam shifokorlarida pediatrik nefrologiya bo'yicha bilim darajasi. O'zbekiston Tibbiyoti, 6(3), 15–22.

7. Normatov, K., & Abdullayeva, G. (2022). Qishloq hududlarida bolalar profilaktik ko'rigi qamrovi. Sog'liqni Saqlash, 4, 44–50.

8. GBD CKD Collaboration. (2020). Global, regional, and national burden of chronic kidney disease, 1990–2017. The Lancet, 395(10225), 709–733.

9. Luyckx, V. A., et al. (2021). Reducing the global burden of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 7(2), 73–77.

10. O'z SSV. (2020). Buyrak transplantatsiyasi bo'yicha milliy dastur. Toshkent.

11. Hogg, R. J., et al. (2019). NKF KDOQI clinical practice guidelines for CKD in children. Pediatrics, 111(6), 1416–1421.

12. ISN. (2023). ISN global kidney health atlas. International Society of Nephrology Press.