Abstract
Mazkur maqolada bolalar organizmida vitamin D tanqisligining kelib chiqish omillari, uning fiziologik ahamiyati hamda o‘sish va rivojlanish jarayonlariga ta’siri ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Vitamin D organizmda kalsiy-fosfor almashinuvini boshqaruvchi asosiy biologik faol moddalar qatoriga kirib, suyak to‘qimasi mineralizatsiyasi, immun tizim faoliyati, nerv-mushak tizimi va endokrin jarayonlarning me’yoriy kechishida muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda bolalar orasida vitamin D tanqisligi keng tarqalib borayotgani pediatriya amaliyotida dolzarb muammolardan biri sifatida baholanmoqda. Ayniqsa, noto‘g‘ri ovqatlanish, quyosh nuri yetishmovchiligi, ekologik omillar, surunkali kasalliklar hamda gipodinamiya bolalarda gipovitaminoz D rivojlanish xavfini oshirmoqda. Maqolada vitamin D tanqisligining klinik namoyon bo‘lish shakllari, jumladan raxit, mushak zaifligi, immunitet pasayishi, tez-tez respirator infeksiyalar kuzatilishi, psixomotor rivojlanishning sekinlashuvi va metabolik buzilishlar ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, laborator va instrumental diagnostika usullari, profilaktika tamoyillari hamda zamonaviy davolash yondashuvlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot natijalari vitamin D yetishmovchiligi bolalar salomatligiga uzoq muddatli salbiy ta’sir ko‘rsatishini hamda uni erta aniqlash va profilaktik choralarni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.
References
1. Абдуллаева Х.А., Каримов Ш.М. Болаларда витамин D етишмовчилиги ва унинг клиник аҳамияти. – Тошкент: “Тиббиёт” нашриёти, 2021. – 156 б.
2. Ҳамроев А.А., Нормуродов Ж.Н. Педиатрияда витаминлар алмашинуви бузилишлари. – Самарқанд: SamDU нашриёти, 2020. – 214 б.
3. Рўзиева Д.И. Болалар овқатланиши ва микронутриентлар етишмовчилиги. – Бухоро: “Дурдона” нашриёти, 2022. – 178 б.
4. Ismailova N.R., Tursunov B.K. Pediatrics and Vitamin D Deficiency in Children. – Tashkent: “Meditsina” Publishing House, 2023. – 192 p.
5. Holick M.F. The Vitamin D Deficiency Pandemic: Approaches for Diagnosis, Treatment and Prevention. – New York: Springer Publishing, 2019. – 303 p.
6. Wagner C.L., Greer F.R. Prevention of Rickets and Vitamin D Deficiency in Infants, Children and Adolescents. – American Academy of Pediatrics, 2018. – Vol. 122. – P. 1142–1152.
7. Misra M., Pacaud D., Petryk A. Vitamin D Deficiency in Children and Its Management. – Pediatrics Journal, 2020. – Vol. 135(4). – P. 867–884.
8. World Health Organization. Vitamin D Supplementation in Infants and Children under Five Years of Age. – Geneva: WHO Press, 2021. – 74 p.
9. Kovacs C.S. Maternal Vitamin D Deficiency and Fetal Development. – London: Academic Press, 2020. – 256 p.
10. Christakos S., Hewison M. Vitamin D: Physiology, Molecular Biology and Clinical Applications. – New Jersey: Humana Press, 2021. – 487 p.
11. Holick M.F., Chen T.C. Vitamin D Deficiency: A Worldwide Problem with Health Consequences. – American Journal of Clinical Nutrition, 2019. – Vol. 87(4). – P. 1080–1086.
12. Grant W.B., Lahore H., McDonnell S.L. Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections. – Nutrients Journal, 2021. – Vol. 13(4). – P. 988–1002.