ALISHER NAVOIYNING “LISONU-T-TAYR” ASARINING ZAMONAVIY MA’NAVIY-MA’RIFIY JARAYONLAR VA KOMIL INSON KONSEPSIYASINI SHAKLLANTIRISHDAGI AHAMIYATI
PDF

Keywords

Alisher Navoiy, “Lisonu-t-tayr”, komil inson, pedagogika, psixologiya, tasavvuf, ma’naviyat, ma’rifat, axloqiy tarbiya, ruhiy kamolot, inson psixologiyasi, ma’naviy tarbiya, ustoz-shogird an’anasi, badiiy tafakkur, mumtoz adabiyot, insonparvarlik.

Abstract

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning “Lisonu-t-tayr” asarining zamonaviy ma’naviy-ma’rifiy jarayonlar, pedagogik va psixologik qarashlar hamda komil inson konsepsiyasini shakllantirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida asarning tasavvufiy-falsafiy mohiyati, inson tarbiyasi va ruhiy kamolotga oid g‘oyalari ilmiy jihatdan yoritiladi. Xususan, asarda ilgari surilgan sabr, tavoze’, saxovat, vafodorlik, nafsni poklash, o‘zini anglash va ma’rifatga intilish kabi fazilatlarning shaxs psixologiyasi hamda tarbiyaviy jarayonlardagi o‘rni ochib beriladi. Qushlar obrazi orqali insonning ichki ruhiy kechinmalari, ma’naviy izlanishlari va komillikka erishish bosqichlari psixologik jihatdan talqin qilinadi. Shuningdek, asarda murshid va solik munosabatlari misolida ustoz-shogird an’analari, tarbiya metodlari va axloqiy yetuklikka erishishning pedagogik tamoyillari tahlil etiladi. Maqolada “Lisonu-t-tayr” nafaqat mumtoz adabiy va tasavvufiy meros namunasi, balki yosh avlodni ma’naviy barkamol, ruhiy barqaror va mustaqil fikrlovchi shaxs sifatida tarbiyalashga xizmat qiluvchi muhim pedagogik-manaviy manba ekani asoslab beriladi. Shu jihatdan asar zamonaviy pedagogika va psixologiya nuqtai nazaridan ham komil inson tarbiyasining muhim konseptual asoslaridan biri sifatida baholanadi.

PDF

References

1. Islom Karimov. Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008. – 176 b.

2. Dilorom Yusupova. Alisher Navoiy hayoti va ijodi. – Toshkent: Tamaddun, 2011. – 224 b.

3. Saida G‘aniyeva. Alisher Navoiy: qomusiy lug‘at. 2-jild. – Toshkent: Sharq, 2016. – 512 b.

4. Alisher Navoiy. Lisonut-tayr. Mukammal asarlar to‘plami. 20 jildlik. 12-jild. – Toshkent: Fan, 1996. – 346 b.

5. Abduqodir Rustamov. Navoiyning badiiy mahorati. – Toshkent: Fan, 1979. – 216 b.

6. Ibrohim Haqqulov. Navoiyga qaytish. 1-kitob. – Toshkent: Fan, 2007. – 280 b.

7. Ibrohim Sultonov. Alisher Navoiy: qomusiy asar. – Toshkent: Fan, 2011. – 384 b.

8. Najmiddin Komilov. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr – O‘zbekiston, 2009. – 320 b.

9. Erik Erikson. Identity and the Life Cycle. – New York: International Universities Press, 1959. – 192 p.

10. Edwin Locke., Gary Latham. A Theory of Goal Setting & Task Performance. – New Jersey: Prentice Hall, 1990. – 413 p.

11. Roy Baumeister., Todd Heatherton., Dianne Tice. Losing Control: How and Why People Fail at Self-Regulation. – Academic Press, 1994. – 307 p.

12. Edmund Husserl. Cartesian Meditations: An Introduction to Phenomenology. – The Hague: Martinus Nijhoff, 1960. – 157 p.

13. Sigmund Freud. The Ego and the Id. – London: Hogarth Press, 1923. – 89 p.

14. Ann Masten. “Ordinary Magic: Resilience Processes in Development” // American Psychologist. – 2001. – №56(3). – P. 227–238.

15. Jean Piaget. The Psychology of Intelligence. – New York: Routledge, 1950. – 210 p.

16. Antonio Damasio. Descartes' Error: Emotion, Reason, and the Human Brain. – New York: Putnam, 1994. – 312 p.

17. John Flavell. “Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cognitive-Developmental Inquiry” // American Psychologist. – 1979. – №34(10). – P. 906–911.

18. Carl Gustav Jung. The Archetypes and the Collective Unconscious. – Princeton University Press, 1981. – 470 p.

19. Albert Bandura. Social Learning Theory. – New York: General Learning Press, 1977. – 247 p.

20. Thomas Lickona. Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. – New York: Bantam Books, 1991. – 478 p.

21. Robert Putnam. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. – New York: Simon & Schuster, 2000. – 541 p.