Vol. 4 No. 8 (2026), Articles
Vol. 4 No. 8 (2026)

BOLALAR LUG‘AT BOYLIGINING SHAKLLANTIRISHNING ASOSIY BOSQICHLARI

Articles
Published 2026-05-18
Nasirova Charos Ibrohimxonovna
Axborot texnologiyalari va menejment universiteti Ijtimoiy fanlar fakulteti Maxsus pedagogika ta’lim yo‘nalishi 1-bosqich talabasi
PDF

Keywords

lug‘at boyligi, nutq ontogenezi, psixolingvistika, faol lug‘at, passiv lug‘at, kommunikativ kompetensiya, maktabgacha ta’lim, boshlang‘ich ta’lim, kognitiv rivojlanish, nutq faoliyati.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada bolalar lug‘at boyligini shakllantirishning psixologik, pedagogik, lingvistik hamda psixolingvistik asoslari kompleks ravishda tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida nutq ontogenezining bosqichlari, faol va passiv lug‘atning rivojlanish mexanizmlari, bolalar tafakkuri va nutqining o‘zaro bog‘liqligi hamda lug‘at boyligini rivojlantirishga ta’sir qiluvchi biologik, ijtimoiy va pedagogik omillar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim yoshidagi bolalar nutqini rivojlantirish metodikasi, kommunikativ kompetensiyani shakllantirish texnologiyalari hamda innovatsion pedagogik yondashuvlarning samaradorligi yoritilgan.

Maqolada bolalar lug‘at boyligini shakllantirishning asosiy bosqichlari yosh psixologiyasi nuqtai nazaridan tahlil qilinib, har bir davrning o‘ziga xos nutqiy rivojlanish xususiyatlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari bolalar nutqini rivojlantirishda oilaviy muhit, ta’lim sifati, ijtimoiy kommunikatsiya va zamonaviy raqamli texnologiyalarning muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.

PDF

References

1. Vigotskiy L.S. Tafakkur va nutq. – Moskva: Pedagogika, 1999.

2. Luriya A.R. Nutq va ong asoslari. – Moskva, 2002.

3. Piaje J. Bola tafakkuri va nutqi. – Sankt-Peterburg, 2003.

4. Elkonin D.B. Bolalar psixologiyasi. – Moskva, 1989.

5. Leontev A.A. Psixolingvistika asoslari. – Moskva, 2005.

6. Rubinshteyn S.L. Umumiy psixologiya asoslari. – Moskva, 2000.

7. Mahmudov N. Til va nutq madaniyati. – Toshkent, 2020.

8. Nurmonov A. Lingvistika nazariyasi. – Toshkent, 2018.

9. Laylo, Ruzikulova. "SUNIY INTELLEKT VA AKADEMIK INGLIZ TILINI ORGANISH." BILGI ÇEŞMESI 2.4 (2026): 58-64.

10. Laylo, R. (2026). SUNIY INTELLEKT VA AKADEMIK INGLIZ TILINI ORGANISH. BILGI ÇEŞMESI, 2(4), 58-64.

11. Laylo, Ruzikulova. "SUNIY INTELLEKT VA AKADEMIK INGLIZ TILINI ORGANISH." BILGI ÇEŞMESI 2.4 (2026): 58-64.

12. Laylo, R. (2026). SUNIY INTELLEKT VA AKADEMIK INGLIZ TILINI ORGANISH. BILGI ÇEŞMESI, 2(4), 58-64.

13. Nоmоzоv Xurshid. "AXBOROT XURUJI VA OGOHLIK TUSHUNCHASI MAZMUN-MOHIYATI." CONFERENCE OF ADVANCE SCIENCE & EMERGING TECHNOLOGIES. Vol. 1. No. 7. 2026.

14. NOMOZOV XURSHID SHAVKAT O’G’LI. "INTERNET-MAKON MOHIYATI, GENEZISI VA ZAMONAVIY TARKIBI." TANQIDIY NAZAR, TAHLILIY TAFAKKUR VA INNOVATSION G ‘OYALAR 1.2 (2024): 48-51.

15. NOMOZOV XURSHID SHAVKAT O’G’LI "AXBOROT XURUJINING O‘SMIRLAR HAYOTIGA TA’SIRI." QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI (2023): 1285-1287.

16. Nomozov, Xurshid (2024). JAMIYATDA INTERNET-MAKON KONTENTLARI TA’SIRIDA SODIR BO ‘LAYOTGAN NEGATIV IJTIMOIYLASHUV SHAKLLARI. TANQIDIY NAZAR, TAHLILIY TAFAKKUR VA INNOVATSION G ‘OYALAR, 1(2), 52-58.

17. Xurshid, Nоmоzоv. "AXBOROT XURUJLARINING MANBALARI, ULARNING IJTIMOIY MUHITDA AMALGA OSHISH USULLARI." Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari 41 (2025): 632-636.

18. Nomozov, Xurshid. "INTERNET-MAKON MOHIYATI, GENEZISI VA ZAMONAVIY TARKIBI." Farg'ona davlat universiteti,(3) (2023): 67-67.

19. Nomozov, Xurshid. "INTERNET-MAKON RESURSLARIDAN FOYDALANISH SOHALARI." Development and innovations in science 2 (2023): 8-14.

20. Omonov, Bakhodir. "The Expression of Geopolitical Knowledge in the Works “the City of Virtuous People” and “India”." JournalNX 9.6 (2023): 16-20.

21. OMONOV, Bahodir. "“DASTUR UL-MULUK” VA “SADDI ISKANDARIY” ASARLARIDA GEOSIYOSIY QARASHLAR." «ACTA NUUz» 1.1.2 (2024): 180-183.

22. Omonov, Bakhodir. "The use of water resources in the center of environmental policy in the region." The Fifth International Conference on History and Political Sciences. 2015.

23. Omonov, Bakhodir Nurillaevich, Go‘zal Aralovna Ochilova, and Sitora Ayonovna Azamova. "Specific characteristics of the ecological environment in uzbekistan." World of Scientific news in Science 1 (2023): 15-28.

24. Omonov, Bahodir. "Problems And Consequences Of Water Deficiency In Central Asia." Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry 12.8 (2021).

25. Kenjayev, Zarmamat, Megliyev Azamat, and Jalilov Ixtiyor G‘aniyevich. "NOGIRONLIGI BO ‘LGAN SHAXSLAR HUQUQLARI: INKLYUZIV JAMOAT SARI." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 82-86.

26. Kenjayev, Zarmamat, Abdullayev Xurshid, and Jalilov Ixtiyor G‘aniyevich. "INSON HUQUQLARI VA MAJBURIY MEHNAT." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 100-104.

27. Kenjayev, Z., Xurshid, A., & G‘aniyevich, J. I. (2026). INSON HUQUQLARI VA MAJBURIY MEHNAT. TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI, 2(6), 100-104.

28. Kenjayev, Zarmamat, Tog’aymurodov Donyor, and Jalilov Ixtiyor G‘aniyevich. "RAQAMLI DAVRDA INSON HUQUQLARI: SHAXSIY MA’LUMOTLAR DAXLSIZLIGI VA SO ‘Z ERKINLIGI MUAMMOLARI”." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 94-99.

29. Kenjayev, Z., Donyor, T. A., & G‘aniyevich, J. I. (2026). RAQAMLI DAVRDA INSON HUQUQLARI: SHAXSIY MA’LUMOTLAR DAXLSIZLIGI VA SO ‘Z ERKINLIGI MUAMMOLARI”. TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI, 2(6), 94-99.

30. Kenjayev, Zarmamat, Baxodirov Nursulton, and Jalilov Ixtiyor G‘aniyevich. "AYOLLARNING HUQUQLARI VA GENDER TENGLIGI." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 110-114.

31. Kenjayev, Z., Nursulton, B., & G‘aniyevich, J. I. (2026). AYOLLARNING HUQUQLARI VA GENDER TENGLIGI. TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI, 2(6), 110-114.

32. Jalilov, Ikhtiyor. "National “Kurash”: History and Contemporary (On the Example of the Uzbek People)." Procedia of Social Sciences and Humanities 1 (2021): 360-363.

33. Sayxonovna, Maksadova Mexriniso, and Ismatova Oyimsiluv Rahimberdiyevna. "TALABA YOSHLARNI OILAVIY HAYOTGA TAYYORLASHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 105-109.

34. Sayxonovna, Maksadova Mexriniso. "OSMIRLARNING MUSTAQIL QAROR QABUL QILISH QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISH." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 87-93.

35. Sayxonovna, Maksadova Mexriniso. "PEDAGOGIK MULOQOTNING VA UNING O ‘ZIGA XOS PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI." TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI 2.6 (2026): 121-126.

36. SHOMURODOV, Kh F., and B. Sh KHABIBULLAEV. "Investigation of changes in the species composition within the plant community containing relict shrub Moluccella bucharica for half a century." Malayan Nature Journal 74.1 (2022).

37. Рузиев, Ахрор Эватович. "СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ ПОДХОД К ОПРЕДЕЛЕНИЮ ТЕРПИМОСТИ И ИНТОЛЕРАНТНОГО ПОВЕДЕНИЯ У РАННИХ ПОДРОСТКОВ." Проблемы науки 6 (65) (2021): 106-112.

38. Рузиев, Ахрор, Бобур Шодиев, and Камила Абдуллаева. "История педагогики, цель и задачи теории воспитания человека." Общество и инновации 2.4/S (2021): 666-672.

39. Evatovich, Ruziyev Axror. "Oilada yoshlarni tolerant madaniyatli qilib tarbiyalashda besh muhim tashabbus ijtimoiy-psixologik omil sifatida." Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences 1.3 (2021): 242-252.

40. Рузиев, Ахрор Эватович. "ИЖТИМОИЙ-ПСИХОЛОГИК ЁНДОШУВ АСОСИДА ИЛК ЎСПИРИНЛАРДА ТОЛЕРАНТЛИК ВА ИНТОЛЕРАНТЛИК ХУЛҚИНИ АНИҚЛАШ." PSIXOLOGIYA Учредители: Бухарский государственный университет 1: 197-202.

41. Evatovich, Ruziyev Axror. "O ‘QITUVCHI VA TALABALAR O ‘RTASIDAGI RAQAMLI KOMMUNIKATSIYA." «НАДЕЖДА НАЦИИ» МЕЖДУНАРОДНОГО НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКОГО КОНКУРС 1.1 (2024).

42. Evatovich, Ruziev Akhror. "SOCIO-PSYCHOLOGICAL BASIS FOR DETERMINING TOLERANCE AND INTOLERANT BEHAVIOR IN EARLY ADOLESCENT CHILDREN." Вестник науки и образования 6-2 (126) (2022): 89-94.

43. RUZIEV, AE. "SOCIO-PSYCHOLOGICAL BASIS FOR DETERMINING TOLERANCE AND INTOLERANT BEHAVIOR IN EARLY ADOLESCENT CHILDREN." ВЕСТНИК НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ Учредители: Олимп: 89-94.

44. Ruziev, A. Kh. "Concerning the organization of all-year-round agriculture in Tajikistan." (2014): 65-67.