MA’LUMOTLAR BAZASIDA XAVFSIZLIK VA MA’LUMOTLAR HIMOYASI USULLARI

Abstract

Mazkur maqolada zamonaviy ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlarida (MBBT) axborot xavfsizligini ta’minlashning dolzarb masalalari va ma’lumotlarni himoya qilishning samarali usullari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi ma’lumotlarning maxfiyligi, yaxlitligi va foydalanish imkoniyatini saqlashda yuzaga keladigan kiber-tahdidlarni o‘rganish hamda ularga qarshi zamonaviy yechimlarni tizimlashtirishdan iborat. Ish davomida qiyosiy tahlil va tizimli yondashuv metodlaridan foydalanilgan bo‘lib, unda autentifikatsiya, ko‘p darajali avtorizatsiya, ma’lumotlarni shifrlash (AES, RSA) va SQL inyeksiyalarga qarshi himoya mexanizmlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida bulutli texnologiyalar va intellektual monitoring tizimlaridan foydalanish ma’lumotlar bazasi xavfsizligini 30-40% ga oshirishi aniqlandi. Maqolaning xulosalari axborot xavfsizligi bo‘yicha mutaxassislar va dasturchilar uchun amaliy tavsiya bo‘lib xizmat qiladi.