Keywords
Abstract
Ushbu maqola XV asr "Ikkinchi Sharq Renessansi" davrining buyuk namoyandasi Mirzo Ulug‘bekning ilmiy va ma’rifiy merosini IMRAD metodologiyasi asosida tahlil qiladi. Tadqiqotda Ulug‘bekning davlat boshqaruvini fundamental fan bilan uyg‘unlashtirgan "taxtdagi olim" sifatidagi faoliyati, Samarqand astronomiya maktabining shakllanishi va ta’lim tizimidagi islohotlari yoritilgan. Maqolada Samarqand rasadxonasida qo‘llanilgan instrumental usullar (Fahriy sekstanti), 30 yillik empirik kuzatuvlar va matematik modellashtirish (sferik trigonometriya) jarayonlari batafsil o‘rganilgan. "Ziji Jadidi Ko‘ragoniy" asaridagi 1018 ta yulduzning koordinatalari, yulduz yili va ekliptika og‘ishini aniqlashdagi yuqori aniqlik natijalari zamonaviy ma’lumotlar bilan qiyoslangan. Shuningdek, Ulug‘bek merosining Yevropa ilm-faniga ta’siri va "Samarqand anomaliyasi"ning ijtimoiy-siyosiy sabablari muhokama qilingan.
References
1. Bartold V.V. Ulugbek i yego vremya. (Ulug‘bek va uning davri). Petrograd, 1918.
2. Kari-Niyazov T.N. Astronomicheskaya shkola Ulugbeka. (Ulug‘bekning astronomiya maktabi). Moskva: Fanlar Akademiyasi nashriyoti, 1950.
3. Krisciunas, K. "The Legacy of Ulugh Beg". Central Asian Monuments, Istanbul: Isis Press, 1992.
4. Rosenfeld B.A., Ihsanoglu E. Mathematicians, Astronomers, and Other Scholars of Islamic Civilization and Their Works (7th–19th c.). Istanbul: IRCICA, 2003.
5. Ashraf Ahmedov. Mirzo Ulug‘bek: Hayoti va ilmiy merosi. Toshkent: O‘zbekiston, 2011.
6. Gleiser, M. The Dancing Universe: From Creation Myths to the Big Bang. Dartmouth College Press, 2005. (Ulug‘bekning jahon astronomiyasidagi o‘rni haqida).
7. Samsó, J. "Ulugh Beg". Encyclopaedia of Islam, Three, 2020.