Abstract
Bolalarda o‘tkir diareya dunyo miqyosida kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir qiluvchi muhim pediatrik muammolardan biridir. O‘tkir diareya natijasida organizmda suyuqlik va elektrolitlar yo‘qotilishi, metabolik asidoz, gemodinamik buzilishlar hamda og‘ir hollarda gipovolemik shok rivojlanishi mumkin. Shu sababli, regidratatsion terapiya o‘tkir diareyani davolashning asosiy va ustuvor yo‘nalishi hisoblanadi. Mazkur maqolada bolalarda o‘tkir diareya vaqtida og‘iz orqali regidratatsiya (ORS), parenteral suyuqlik terapiyasi, ularning ko‘rsatmalari va klinik samaradorligi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, diareya davomiyligini qisqartirish, asoratlarning oldini olish va ichak shilliq qavatining tiklanishini tezlashtirishda yordamchi preparatlar — rux preparatlari, probiotiklar, enterosorbentlar hamda antisekretor vositalarning o‘rni yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘tkir diareyada regidratatsion terapiyani erta boshlash, suvsizlanish darajasini to‘g‘ri baholash va yordamchi vositalarni klinik protokollarga muvofiq qo‘llash bolalarda davolash samaradorligini oshirish hamda shifoxonaga yotqizilish holatlarini kamaytirishga xizmat qiladi.
References
1. World Health Organization. Diarrhoea: Why children are still dying and what can be done. – Geneva: WHO Press, 2009. – pp. 1–58.
2. World Health Organization. Pocket Book of Hospital Care for Children: Guidelines for the Management of Common Childhood Illnesses. 2nd ed. – Geneva: WHO Press, 2013. – pp. 125–151.
3. UNICEF. One is Too Many: Ending Child Deaths from Pneumonia and Diarrhoea. – New York: UNICEF Publications, 2016. – pp. 20–63.
4. Guarino A., Ashkenazi S., Gendrel D., et al. European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition guidelines for acute gastroenteritis. – J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(1). – pp. 130–152.
5. Szajewska H., Guarino A., Hojsak I., et al. Use of probiotics for management of acute gastroenteritis in children: systematic approach. – J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2020;70(1). – pp. 1–10.
6. Freedman S.B., Pasichnyk D., Black K.J., et al. Gastroenteritis therapies in children: ORS and clinical outcomes. – Pediatrics. 2017;140(1). – pp. 1–12.
7. Riddle M.S., DuPont H.L., Connor B.A. ACG clinical guideline: acute infectious diarrhea. – Am J Gastroenterol. 2016;111(5). – pp. 602–622.
8. Shane A.L., Mody R.K., Crump J.A., et al. IDSA guidelines for the diagnosis and management of infectious diarrhea. – Clin Infect Dis. 2017;65(12). – pp. 1963–1973.
9. Ciccarelli S., Stolfi I., Caramia G. Management strategies in the treatment of neonatal and infantile diarrhea. – World J Gastroenterol. 2013;19(9). – pp. 1423–1434.
10. King C.K., Glass R., Bresee J.S., Duggan C. Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration and dietary therapy. – MMWR Recomm Rep. 2003;52(RR-16). – pp. 1–16.
11. Samarqand davlat tibbiyot universiteti. Bolalar kasalliklari (Pediatriya) bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. – Samarqand: SamDTU nashriyoti, 2020. – b. 210–248.
12. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalarda o‘tkir ichak infeksiyalarini tashxislash va davolash bo‘yicha klinik protokol. – Toshkent: SSV, 2019. – b. 5–32.
13. Abdullayev A.A., Raximov B.B. Pediatriyada shoshilinch holatlar va reanimatsiya asoslari. – Toshkent: “Yangi asr avlodi”, 2018. – b. 95–132.
14. Qodirov U.Q., Ismoilova M.Sh. Bolalar gastroenterologiyasi: zamonaviy yondashuvlar. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2021. – b. 44–89.