Abstract
Mazkur maqolada ekstraditsiya instituti jinoyat ishlari bo‘yicha xalqaro hamkorlikning asosiy mexanizmi sifatida tahlil qilinadi hamda uning xalqaro huquq doirasidagi o‘rni va rivojlanish bosqichlari yoritiladi. Tadqiqotda ekstraditsiya tushunchasi va uning huquqiy tabiati o‘rganilib, u davlat suverenitetining ifodasi bo‘lishi bilan bir qatorda xalqaro bitimlardan kelib chiqadigan qoidalarga asoslangan majburiyat sifatidagi ikki tomonlama xususiyatga ega ekanligi ta’kidlanadi. Ekstraditsiyaning dastlabki ad hoc amaliyotlardan zamonaviy shartnomaviy va huquqlarga yo‘naltirilgan mexanizmlargacha bo‘lgan tarixiy evolyutsiyasini tahlil qilish orqali, ushbu institut xalqaro huquqiy tartibdagi o‘zgarishlarga qanday moslashib borganligi ko‘rsatib beriladi. Maqolada, ayniqsa, ikki tomonlama va ko‘p tomonlama shartnomalarning ekstraditsiya majburiyatlarini shakllantirishdagi va davlatlar o‘rtasida protsessual standartlarni uyg‘unlashtirishdagi roli alohida e’tiborga olinadi. Shuningdek, xalqaro konvensiyalar, sud amaliyoti va davlatlar qonunchiligiga tayanilgan holda, transmilliy jinoyatchilikka qarshi kurashishda ekstraditsiyaning zamonaviy ahamiyati hamda asosiy inson huquqlarini ta’minlash masalalari baholanadi. Xulosa sifatida, ekstraditsiya samarali jinoyat adolati va huquqiy hamda inson huquqlariga hurmat o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlovchi xalqaro huquqning markaziy instituti bo‘lib qolayotgani asoslab beriladi.
References
1. Bassiouni, M. C. (2014). International Extradition: United States Law and Practice (6th ed.). Oxford University Press.
2. Cassese, A. (2005). International Law (2nd ed.). Oxford University Press.
3. Council of Europe. (1957). European Convention on Extradition. Paris.
4. Cryer, R., Friman, H., Robinson, D., & Wilmshurst, E. (2019). An Introduction to International Criminal Law and Procedure (4th ed.). Cambridge University Press.
5. European Court of Human Rights. (1989). Soering v. United Kingdom, Application No. 14038/88.
6. European Court of Human Rights. (2012). Othman (Abu Qatada) v. United Kingdom, Application No. 8139/09.
7. International Court of Justice. (2012). Questions relating to the Obligation to Prosecute or Extradite (Belgium v. Senegal), Judgment.
8. United Nations. (1990). Model Treaty on Extradition. UN General Assembly Resolution 45/116.
9. United Nations. (2000). United Nations Convention against Transnational Organized Crime. Palermo.
10. United Nations. (2003). United Nations Convention against Corruption. New York.
11. Shearer, I. A. (1971). Extradition in International Law. Manchester University Press.
12. Shaw, M. N. (2021). International Law (9th ed.). Cambridge University Press.