O‘ZBEK MAROSIM VA MAVSUMIY QO‘SHIQLARIDA MIFOLOGIK ARXETIPLAR HAMDA BADIIY SEMANTIKA (“BOYCHECHAK”, “SUST XOTIN” VA “KELIN SALOM” MISOLIDA)
PDF

Keywords

folklor, marosim qo‘shiqlari, mavsumiy qo‘shiqlar, “Boychechak”, “Sust xotin”, “Kelin salom”, mifologik arxetip, animizm, agrar kult, initsiatsiya, poetik parallelizm.

Abstract

Maqolada o‘zbek xalq marosim va mavsumiy qo‘shiqlarining mifologik asoslari, poetik tuzilishi va badiiy semantikasi “Boychechak”, “Sust xotin” hamda “Kelin salom” namunalari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda bahoriy uyg‘onish, yomg‘ir chaqirish, oilaviy marosim va yangi ijtimoiy maqomga o‘tish bilan bog‘liq qadimiy tasavvurlar qo‘shiq matnlari bilan bog‘liq holda yoritiladi. Shuningdek, agrar kult, animistik qarashlar, taqlidiy magiya, initsiatsiya va poetik parallelizm kabi tushunchalarning marosim folkloridagi ifodasi ko‘rib chiqiladi. Tahlilda J. Frazer, V. Propp, A. van Gennep kabi xorijiy olimlarning nazariy qarashlari bilan bir qatorda O. Safarov, M. Jo‘rayev, K. Imomov, H. Razzoqov, T. Mirzayev singari o‘zbek folklorshunoslarining tadqiqotlariga ham tayaniladi.

PDF

References

1. Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki bolalar dramasi. – Toshkent: Fan, 1983.

2. Safarov O. O‘zbek folklori poetikasi. – Toshkent: Fan, 2008.

3. Jo‘rayev M. O‘zbek mavsumiy marosim folklori. – Toshkent: Fan, 2008.

4. Imomov K., Mirzayev T., Razzoqov H., Sarimsoqov B. O‘zbek xalq og‘zaki badiiy ijodiyoti. – Toshkent: O‘qituvchi, 1990.

5. Jo‘rayev M., Shomusarov B. O‘zbek mifologiyasi va folklor poetikasi. – Toshkent: Fan, 2001.

6. Razzoqov H. O‘zbek xalq marosim folklori. – Toshkent: Fan, 1967.

7. Propp V.Ya. Folklornaya skazka i ritual. – Leningrad: Nauka, 1984.

8. Frazer J.G. The Golden Bough: A Study in Magic and Religion. – London: Macmillan, 1922.

9. Gennep A. van. The Rites of Passage. – London: Routledge, 2004.

10. O‘zbek folklori ocherklari. 1–2-tomlar. – Toshkent: Fan, 1988–1989.