Abstract
Maqolada 110G13L markali yuqori marganetsli austenitli po‘latdan tayyorlangan detallarning ekspluatatsiya jarayonida yeyilish xususiyatlari va ishlash qobiliyatini baholash masalalari tadqiq etilgan. Mazkur po‘lat zarba, yuqori kontakt bosimi va abraziv ta’sir bir vaqtda namoyon bo‘ladigan og‘ir ekspluatatsion sharoitlarda ishlaydigan detallarni tayyorlashda qo‘llaniladi. Tadqiqotda 110G13L po‘lat detallarining ekspluatatsion yeyilish mexanizmi, sirt qatlamida plastik deformatsiyaning rivojlanishi va deformatsiyaviy mustahkamlanish jarayoni tahlil qilingan. Detallarning ishlash qobiliyatini baholashda massa yo‘qotilishi, yeyilish intensivligi, sirt qatlamining holati, mikrostruktura o‘zgarishi va qoldiq mustahkamlik kabi ko‘rsatkichlarning ahamiyati asoslangan. Aniqlanishicha, 110G13L po‘latining yuqori ekspluatatsion samaradorligi uning austenitli strukturasi, yuqori plastikligi va zarba ta’sirida sirt qatlamining deformatsiyaviy mustahkamlanish qobiliyati bilan belgilanadi. Ekspluatatsiya jarayonida yeyilish intensivligi dastlab moslashish davrida yuqori bo‘lib, keyin deformatsiyaviy mustahkamlanish natijasida nisbatan barqarorlashadi. Keyingi bosqichda mikro yoriqlar va sirt qatlamining parchalanishi hisobiga yeyilish intensivligi yana ortadi. Olingan natijalar 110G13L po‘latidan tayyorlangan detallarning ekspluatatsion ishonchliligini baholash va xizmat muddatini oshirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Гуляев А.П. Металловедение. – 6-е изд., перераб. и доп. – М.: Металлургия, 1986. – 544 с.
2. Лахтин Ю.М., Леонтьева В.П. Материаловедение: учебник для вузов. – 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Машиностроение, 1990. – 528 с.
3. Колачев Б.А., Ливанов В.А., Елагин В.И. Металловедение и термическая обработка цветных металлов и сплавов. – 4-е изд., перераб. и доп. – М.: МИСИС, 2005. – 432 с.
4. Бернштейн М.Л. Металловедение и термическая обработка стали: в 3 т. – М.: Металлургия.
5. ГОСТ 977-88. Отливки стальные. Общие технические условия. – М.: Издательство стандартов.
6. ГОСТ 21357-87. Отливки из высокомарганцовистой стали. Технические условия. – М.: Издательство стандартов.
7. ASM Handbook. Volume 18: Friction, Lubrication, and Wear Technology. – Materials Park, Ohio: ASM International.
8. ASTM G65. Standard Test Method for Measuring Abrasion Using the Dry Sand/Rubber Wheel Apparatus. – West Conshohocken, PA: ASTM International.
9. Zum Gahr K.-H. Microstructure and Wear of Materials. – Amsterdam: Elsevier, 1987. – 560 p.
10. Hutchings I.M., Shipway P. Tribology: Friction and Wear of Engineering Materials. – 2nd ed. – Oxford: Butterworth-Heinemann, 2017. – 412 p.