BURUN POLIPLARI MAVJUD BEMORLARDA JARROHLIK HAJMINI TANLASHNING KLINIK MEZONLARI

Abstract

Surunkali polipli rinosinusit burun orqali nafas olish, hid bilish va uyqu sifatiga ta’sir ko‘rsatadigan uzoq davom etuvchi yallig‘lanish holatidir. Dori bilan nazorat yetarli bo‘lmagan bemorlarda endoskopik jarrohlik ko‘rib chiqilishi mumkin, biroq operatsiya hajmini faqat polipning ko‘rinadigan kattaligiga asoslanib tanlash to‘g‘ri emas. Klinik shikoyatlar, endoskopik topilmalar, kompyuter tomografiyasi va hamroh kasalliklar birgalikda baholanishi zarur [1], [2]. Maqolada jarrohlik qarorini izchil shakllantirishda anatomik tarqalish va funksional ko‘rsatkichlarning o‘rni muhokama qilinadi.  Chop etilgan klinik kuzatuv materialida ikki tomonlama polipli rinosinusit bilan 58 bemor, bir tomonlama jarayon bilan 45 bemor va 25 sog‘lom nazorat ishtirokchisi ajratilgan. Polipli jarayonning bo‘shliqlar bo‘ylab tarqalishi, burun yo‘llarining to‘silishi va bemor yoshiga asoslangan balli jarrohlik tanlash jadvali tavsiflangan. Unda kichik yig‘indi kam invaziv aralashuvga, yuqoriroq yig‘indi esa kengroq funksional endoskopik jarrohlikka yo‘naltiruvchi ko‘rsatma sifatida berilgan. Bunday baholash tizimi klinik qarorga yordam berishi mumkin, ammo uning mustaqil aniqligi va tashqi guruhlarda ishonchliligi alohida tasdiqlanishi lozim [3], [4].  Jarrohlikdan oldingi va keyingi kuzatuvda simptomlar, hid bilish, endoskopik holat hamda SNOT-22 kabi bemor bildirgan natijalarni baholash muhim. Operatsiyadan keyingi mahalliy davolash va muntazam nazorat qaytalanishni erta aniqlashga xizmat qiladi. Maqola yangi klinik natija da’vo qilmaydi; unda mavjud kuzatuvlar va xalqaro tavsiyalardan kelib chiqib, jarrohlik rejasini individual tuzishning ehtiyotkor tamoyillari bayon etiladi. Yakuniy qaror mutaxassis ko‘rigi, xavf va foyda muvozanati bilan belgilanadi.  Bemor bilan muhokamada operatsiyadan kutiladigan funksional o‘zgarishlar va qaytalanish ehtimoli ochiq bayon qilinishi zarur. Ayrim hollarda anatomik ochiqlik yaxshilangani bilan hid bilish yoki umumiy hayot sifati bir xil darajada tiklanmasligi mumkin. Shuning uchun davolash natijasini klinik ko‘rik va bemor bildirgan o‘zgarishlar orqali birgalikda baholash kerak. Bu jarrohlik natijasini bir yoqlama talqin qilishdan saqlaydi hamda reabilitatsiya rejasini aniqroq belgilashga yordam beradi.