SURUNKALI NAFAS YO‘LLARI OBSTRUKSIYASIDA METABOLIK OMILLARNING KLINIK HOLATGA TA’SIRI

Abstract

Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligida nafas yo‘llari torayishi ko‘pincha bir nechta surunkali almashinuv buzilishi bilan birga uchraydi. Qorin sohasida yog‘ to‘planishi, dislipidemiya, glyukoza almashinuvining buzilishi va arterial bosimning ko‘tarilishi bemorning umumiy yuklamasini oshirishi mumkin. Kasallikni boshqarish bo‘yicha xalqaro strategiyalar spirometriya bilan tasdiqlangan tashxisga, simptomlar va zo‘rayishlar tarixiga, chekish omili hamda hamroh holatlarni hisobga olishga asoslanadi [1], [2]. Maqolaning maqsadi klinik kuzatuvlarda uchragan metabolik belgilarni tizimlashtirish va ularning amaliy baholashdagi ahamiyatini yoritishdir.

Tahlilga metabolik sindrom bilan birga kelgan surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi mavjud 205 bemor bo‘yicha e’lon qilingan guruhlangan natijalar kiritildi. Guruhda 126 erkak va 79 ayol qayd etilgan, o‘rtacha yosh 52,3 yil deb berilgan. Markaziy semizlik barcha 205 holatda, yuqori arterial bosim esa 134 bemorda (65,3%) ko‘rsatilgan. O‘rtacha tana vazni indeksi 32,3 kg/m², FEV1/FVC nisbati 56,51% sifatida qayd etilgan. Bular tavsifiy jamlangan ma’lumotlar bo‘lib, individual bemor xavfini mustaqil hisoblash uchun yetarli emas.

Natijalar obstruktiv o‘pka kasalligini faqat spirometriya qiymatlari bilan baholash cheklanganligini ko‘rsatadi. Metabolik belgilar nafas qisilishi va yuklamaga chidamlilikni baholashda hisobga olinishi, biroq ularning kuzatilgan birga kelishi avtomatik ravishda sababiy aloqaga tenglashtirilmasligi kerak [3], [4]. Sog‘liqni saqlash amaliyotida vazn va bel aylanasini o‘lchash, qon bosimi, lipidlar va glyukoza holatini tekshirish, chekishni tashlashga ko‘maklashish hamda reabilitatsiyani individual tanlash muhimdir. Maqola yig‘ma materiallarning ikkilamchi tahliliga asoslangan; yangi randomizatsiya yoki davolash natijasi haqidagi asossiz xulosalarni ilgari surmaydi.

Bemor shikoyatlari va metabolik belgilarni birgalikda baholash davolashning ustuvor vazifalarini aniqlashga yordam beradi. Mazkur natijalarning umumiy aholiga tatbiq etilishi tanlov mezonlari bilan cheklanadi. Shuning uchun klinik kuzatuvda bir xil o‘lchov usullaridan foydalanish, simptomlarning vaqt bo‘yicha dinamikasini qayd etish va bemorning kundalik faolligini mustaqil yakuniy mezon sifatida ko‘rish foydali. Bunday tizimli baholash turli mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlikni yaxshilashi mumkin.