Abstract
Bolalarda allergik rinitning klinik kechishi faqat allergen ta’siri bilan emas, balki hamroh omillar, jumladan ichak parazitozlari bilan ham murakkablashishi mumkin. Ushbu maqolaning maqsadi allergik rinitli bolalarda burun shilliq qavati hujayraviy tarkibidagi o‘zgarishlarni klinik belgilar bilan birgalikda baholash va parazitar invaziya mavjudligida yallig‘lanishning o‘ziga xos tomonlarini yoritishdan iborat [1] [2]. Kuzatuvda 3–14 yoshdagi 100 nafar bola tekshirilgan bo‘lib, ulardan 67 nafarida allergik rinit parazitoz bilan, 25 nafarida esa parazitozsiz kechgan; sog‘lom bolalar ko‘rsatkichlari nazorat sifatida qiyoslangan. Parazitoz bilan kechgan allergik rinit guruhida lyamblioz 58,9%, enterobioz 22,3%, askaridoz 14,9%, gimenolepidoz 2,9% va aralash invaziya 2,9% holatda qayd etilgan. Klinik jihatdan burun bitishi 79,1%, burunda qichishish 58,2%, xurujsimon aksirish 56,7% va rinoreya 55,2% bemorda kuzatilgan [3] [4]. Burun shilliq qavatidan olingan surtmalarda eozinofillar miqdori parazitoz bilan kechgan guruhda 15,9±1,6%, parazitozsiz guruhda 13,8±2,7%, sog‘lom bolalarda esa 2,9±0,3% bo‘lgan. Ayni paytda limfotsitlar va monotsitlar ulushi parazitar invaziya mavjud guruhda nazoratga nisbatan ancha past bo‘lgan [5] [6]. Natijalar allergik rinitda mahalliy sitologik javobning klinik simptomlar bilan uyg‘un holda baholanishi muhimligini ko‘rsatadi. Parazitoz mavjudligi eozinofil yallig‘lanishning kuchayishi va shilliq qavat hujayraviy muvozanatining o‘zgarishi bilan birga kelishi mumkin. Shu sababli bolalarda uzoq davom etuvchi yoki qaytalanuvchi allergik rinitni baholashda klinik, parazitologik va sitologik tekshiruvlarni birlashtirgan yondashuv diagnostik aniqlikni oshirishi mumkin [7] [8]. Ayniqsa klinik simptomlar davolash fonida saqlanib qolgan holatlarda mahalliy eozinofiliya va parazitar holatni birgalikda tekshirish simptomlarning nima sababdan davom etayotganini aniqlashtirishga yordam beradi. Bunday tekshiruv natijalari davolashni avtomatik o‘zgartirish uchun emas, bemorning umumiy klinik manzarasini to‘liqroq baholash va keyingi nazoratni maqsadli rejalashtirish uchun ishlatilishi lozim [9] [10].
References
Нурмухамедова Ф. Б. Состояние клеточного иммунитета у детей, больных аллергическим ринитом, сочетанным с паразитарным заболеванием // Российская оториноларингология. – 2010. – Приложение №1. – С. 103–108.
2. Нурмухамедова Ф. Б. Динамика параметров носового дыхания у детей с аллергическим ринитом, сочетанным с паразитарной инвазией // Теоретическая и клиническая медицина. – 2011. – №3. – С. 15–18.
3. Хасанов У. С., Нурмухамедова Ф. Б. Клиническая характеристика аллергического ринита у детей с паразитарной инвазией // Журнал теоретической и клинической медицины. – Ташкент, 2016. – №4. – С. 102–104.
4. Хасанов У. С., Нурмухамедова Ф. Б. Клиническая характеристика аллергического ринита у детей с паразитарной инвазией и без нее // Педиатрия. – Ташкент, 2016. – №2. – С. 52–55.
5. Хасанов У. С., Нурмухамедова Ф. Б. Аллергический ринит у детей // Бюллетень ассоциации врачей Узбекистана. – Ташкент, 2017. – №1. – С. 110–114.
6. Нурмухамедова Ф. Б. Иммунологические показатели больных детей аллергическим ринитом, сочетанным с паразитарной инвазией // Педиатрия. – Ташкент, 2017. – №1. – С. 91–93.
7. Нурмухамедова Ф. Б. Клинические аспекты аллергического ринита у детей с паразитарной инвазией // Саратовский научно-медицинский журнал. – 2018. – Т. 14, №1. – С. 76–80.
8. Нурмухамедова Ф. Б. Диагностика и комплексное лечение аллергического ринита с паразитарной инвазией у детей // Врач-аспирант. – 2009. – Т. 37, №10. – С. 860–864.
9. Роль паразитарной инвазии при аллергическом рините у детей // 5-я международная конференция «Актуальные проблемы диагностики, лечения и профилактики инфекционных и паразитарных заболеваний». – 2009. – С. 98–99.
10. Диагностика аллергического ринита паразитарной этиологии // Тезисы VI съезда педиатров Республики Узбекистан. – 2009. – С. 151.