Abstract
Surunkali rinosinusit yuqori nafas yo‘llarining keng tarqalgan surunkali kasalliklaridan bo‘lib, uzoq davom etuvchi burun bitishi, ajralma, yuz sohasidagi bosim va hid bilishning pasayishi bilan kechadi. Konservativ davolash yetarli samara bermagan holatlarda endoskopik sinus jarrohligi asosiy davolash bosqichlaridan biri hisoblanadi. Biroq operatsiya hajmini tanlashda yagona yondashuv mavjud emas: minimal aralashuvdan tortib barcha zararlangan sinuslarni keng ochishgacha bo‘lgan usullar qo‘llanadi. Surunkali rinosinusitning polipsiz, polipoz va refrakter shakllarida endoskopik jarrohlik hajmini tanlashga oid adabiyotlar tahlil qilindi. Kengaytirilgan yondashuvning klinik maqsadi patologik o‘choqni to‘liq nazorat qilish, sinuslarni keyingi endoskopik kuzatuv va mahalliy davolash uchun ochiq holga keltirishdan iborat. Xavfsizlik esa shilliq qavatni asrash, tabiiy drenaj yo‘llarini hisobga olish va operatsiyadan oldingi kompyuter tomografiyani tizimli baholash bilan ta’minlanadi.
References
Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C. et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020;58(Suppl. 29):1-464.
2. Hastan D., Fokkens W.J., Bachert C. et al. Chronic rhinosinusitis in Europe - an underestimated disease. A GA²LEN study. Allergy. 2011;66(9):1216-1223.
3. Dietz de Loos D., Lourijsen E.S., Wildeman M.A.M. et al. Prevalence of chronic rhinosinusitis in the general population based on sinus radiology and symptomatology. J. Allergy Clin. Immunol. 2019;143(3):1207-1214.
4. Lee J.M., Chiu A.G. Role of maximal endoscopic sinus surgery techniques in chronic rhinosinusitis. Otolaryngol. Clin. North Am. 2010;43(3):579-589.
5. Bassiouni A., Naidoo Y., Wormald P.J. When FESS fails: the inflammatory load hypothesis in refractory chronic rhinosinusitis. Laryngoscope. 2012;122:460-466.
6. Jankowski R., Pigret D., Decroocq F. et al. Comparison of radical (nasalisation) and functional ethmoidectomy in patients with severe sinonasal polyposis. Rev. Laryngol. Otol. Rhinol. (Bord). 2006;127(3):131-140.
7. Masterson L., Tanweer F., Bueser T. Extensive endoscopic sinus surgery: does this reduce the revision rate for nasal polyposis? Eur. Arch. Otorhinolaryngol. 2010;267:1557-1561.
8. Adelman J., McLean C., Shaigany K., Krouse J.H. The Role of Surgery in Management of Samter's Triad: A Systematic Review. Otolaryngol. Head Neck Surg. 2016;155(2):220-237.
9. Vaid S., Vaid N., Rawat S., Ahuja A.T. An imaging checklist for pre-FESS CT: framing a surgically relevant report. Clin. Radiol. 2011;66(5):459-470.
10. Wormald P.J., Hoseman W., Callejas C. et al. The International Frontal Sinus Anatomy Classification (IFAC) and Classification of the Extent of Endoscopic Frontal Sinus Surgery (EFSS). Int. Forum Allergy Rhinol. 2016;6(7):677-696.
11. Tewfik M.A., Wormald P.J. Ten pearls for safe endoscopic sinus surgery. Otolaryngol. Clin. North Am. 2010;43(4):933-944.
12. Eloy J.A., Marchiano E., Vázquez A. Extended Endoscopic and Open Sinus Surgery for Refractory Chronic Rhinosinusitis. Otolaryngol. Clin. North Am. 2017;50(1):165-182.
13. Bassiouni A., Wormald P.J. Role of frontal sinus surgery in nasal polyp recurrence. Laryngoscope. 2013;123:36-41.