Vol. 2 No. 7 (2026), Articles
Vol. 2 No. 7 (2026)

UMUMINSONIY MADANIYAT RIVOJLANISHINING NAZARIY MASALALARI

Articles
Published 2026-03-05
Merzaev Ikrom Boboqulovich
Toshkent davlat transport universiteti, “Xalqaro ommaviy xuquq”kafedrasi katta o‘qituvchi
PDF

Keywords

umuminsoniy madaniyat, milliy madaniyat, ma’naviy meros, madaniy xilma-xillik, madaniyatlar muloqoti, madaniy almashinuv, globallashuv, identitet, tinchlik madaniyati.

Abstract

Maqolada umuminsoniy madaniyat tushunchasi milliy madaniyatlar xilma-xilligi va ularning o‘zaro muloqoti asosida shakllanadigan integrativ ijtimoiy-ma’naviy hodisa sifatida tahlil qilinadi. Umuminsoniy madaniyat «yagona standart» emas, balki turli milliy, mintaqaviy va diniy an’analarning inson huquqlari, inson qadr-qimmati va tinchlik tamoyillari bilan uyg‘unlashgan umumiy qadriyatlar maydonidir. Tadqiqotda madaniy rivojlanishning tarixiy, ijtimoiy, tabiiy-iqlimiy hamda ma’naviy-axloqiy omillari ko‘rsatilib, majburiy assimilyatsiya va zo‘ravon madaniy bosim milliy ruhiyatni zaiflashtirishi va ijtimoiy ishonchni yemirishi asoslanadi. UNESCO va BMT doirasidagi hujjatlar misolida madaniy xilma-xillikni «insoniyatning umumiy merosi» sifatida asrash, madaniy ifodalar erkinligini kengaytirish hamda madaniyatlararo muloqot mexanizmlarini kuchaytirish zarurligi bayon etiladi. Buyuk Ipak yo‘li tajribasi madaniy almashinuvning tarixiy modeli sifatida talqin qilinib, bugungi globallashuv sharoitida umuminsoniy madaniyatni rivojlantirish uchun konseptual tamoyillar va amaliy yo‘nalishlar taklif etiladi.

PDF

References

UNESCO. UNESCO Universal Declaration on Cultural Diversity. 2 November 2001. (Legal Affairs).

[2] UNESCO. Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions. 20 October 2005. (Legal Affairs).

[3] UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. 17 October 2003. (Legal Affairs).

[4] United Nations Alliance of Civilizations (UNAOC). Who We Are / What We Do. Official website.

[5] United Nations. International Day for Dialogue among Civilizations. UN Observances.

[6] UNESCO. Intercultural Dialogue. Official UNESCO thematic page.

[7] Geertz, C. The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books, 1973.

[8] Appadurai, A. Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1996.

[9] Castells, M. The Rise of the Network Society. Oxford: Blackwell, 1996.

[10] Karimov, I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. Toshkent: Ma’naviyat, 2008.