BOSHLANG‘ICH SINFLARDA MUSTAQIL FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH YO‘LLARI

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mustaqil fikrlashni shakllantirish muammosi zamonaviy pedagogik va psixologik yondashuvlar asosida atroflicha yoritilgan. Mustaqil fikrlash shaxsning intellektual rivojlanishida, o‘quvchilarning bilimlarni ongli ravishda egallashi, o‘z fikrini erkin bayon qila olishi hamda muammoli vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilishida muhim omil hisoblanadi. Boshlang‘ich ta’lim bosqichi mustaqil fikrlash asoslari shakllanadigan eng muhim davr bo‘lib, aynan ushbu jarayonda o‘quvchilarda tahlil qilish, solishtirish, umumlashtirish va xulosa chiqarish kabi tafakkur amallari rivojlantiriladi.

Maqolada boshlang‘ich sinflarda mustaqil fikrlashni shakllantirishda qo‘llaniladigan samarali metod va vositalar, xususan, muammoli ta’lim, interfaol usullar, didaktik o‘yinlar, guruhli va juftlikda ishlash, loyiha faoliyati hamda ijodiy topshiriqlarning pedagogik ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, savol-javob asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish texnologiyalari va o‘quvchilar faolligini oshirishga qaratilgan topshiriqlar orqali mustaqil fikrlashni rivojlantirish yo‘llari yoritib berilgan.

Bundan tashqari, maqolada o‘qituvchining yo‘naltiruvchi va rag‘batlantiruvchi roli, o‘quvchilarning yosh va individual xususiyatlarini hisobga olish, dars jarayonida qulay psixologik muhit yaratishning ahamiyati ham asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, boshlang‘ich sinflarda mustaqil fikrlashni shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’lim jarayoni o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, bilimlarni mustahkam egallashiga hamda kelgusida muvaffaqiyatli ta’lim olishi uchun mustahkam poydevor yaratadi.