Keywords
Abstract
Ushbu maqolada chapaqay o‘quvchilarning yozuv jarayonida uchraydigan tipik xatoliklar — harflarni teskari yozish (mirror writing), harf shaklining buzilishi, yozuv tezligining sustligi, smudj (siyoh yoki qalam izining tarqalishi) va noqulayliklar — tizimli ravishda o‘rganilgan. Tadqiqot aralash metod (sifat va miqdoriy) asosida olib borilib, 7–9 yoshli 40 nafar o‘quvchi ishtirokida amalga oshirilgan. Eksperimental kuzatuvlar va yozuv diagnostikasi natijalariga tayangan holda, chapaqay o‘quvchilarning yozuvdagi qiyinchiliklari asosan psixomotor emas, balki ergonomik va pedagogik sharoitlar bilan bog‘liqligi aniqlangan. Shuningdek, maqolada yozuv texnikasini yaxshilash uchun ergonomik moslash, qog‘oz burchagini optimallashtirish, maxsus qalam va moslashtirilgan mashq metodlarini qo‘llash bo‘yicha samarali tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari chapaqaylikni nuqson sifatida emas, balki individual yondashuv talab qiluvchi xususiyat sifatida baholash zarurligini ta’kidlaydi hamda o‘qituvchilar malakasini oshirish va ta’lim jarayonini moslashtirishning ilmiy-amaliy ahamiyatini ochib beradi.
References
Xalqaro adabiyotlar:
1. Some Educational Problems of Left-Handedness. Acta Paedagogica Vilnensia.
2. Peachey I. Left‑handedness: A Writing Handicap? Visible Language, 2004.
3. Incidence of left-handed writers and the inverted writing position in a sample of 2194 German elementary school children. PubMed.
4. Handedness and writing performance. PubMed, 2004.
5. Struggles of Left‑Handed Children and How to Help Them. EuroSchool blog.
6. Assessment of Developmental Dysgraphia Utilising a Display Tablet. arXiv preprint, 2024.
7. Automated Systems For Diagnosis of Dysgraphia in Children: A Survey and Novel Framework. arXiv, 2022.
O’zbek adabiyotlari:
1. Ahmedov, M. (2019). Boshlang‘ich sinflarda yozuv malakalarini shakllantirish metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti.
2. Karimova, D., & O‘rinboyeva, S. (2021). Chapaqay o‘quvchilarning psixofiziologik xususiyatlari va moslashtirilgan ta’lim yondashuvlari. Ta’lim jurnali, 4(2), 55–63.
3. Sattorov, A. (2018). Yozma nutqni rivojlantirishda grafomotor ko‘nikmalarining o‘rni. Boshlang‘ich ta’lim, 3(1), 41–48.
4. Nishonova, G. (2020). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida yozuv malakasini takomillashtirishning ergonomik omillari. Pedagogika, 12(5), 29–36.
5. Usmonaliyeva, N. (2022). Disgrafiya va disleksiya holatlarini diagnostika qilishning metodik asoslari. O‘zbekiston psixologiya jurnali, 7(3), 77–85.
6. Qo‘ldoshev, B. (2017). Yozuvni o‘rgatishda individual yondashuv tamoyillari. Pedagogik izlanishlar, 2(6), 101–110.