XORAZM VILOYATIDA YETISHTIRILADIGAN QOVUN NAVLARINING KASALLIKLARINI KUZATISH
PDF

Keywords

qovun kasalliklari, Xorazm viloyati, fuzarioz, oqpalak, patogenlar, integratsiyalashgan himoya, agrotexnika

Abstract

Ushbu sharh maqolada Xorazm viloyatida yetishtiriladigan qovun navlarida uchraydigan asosiy kasalliklar, ularning patogenlari, tarqalishi va oldini olish choralari tahlil qilingan. Qovunchilik O‘zbekiston, xususan Xorazm viloyati uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan qishloq xo‘jaligi tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Maqolada xalqaro va mahalliy ilmiy adabiyotlar asosida qovunning zamburug‘, bakterial va virusli kasalliklari yoritilgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, fuzarioz so‘lishi, un-shudring (oqpalak), antraknoz Xorazm sharoitida qovun hosilini 30-40% gacha kamaytiradigan asosiy kasalliklar hisoblanadi. Zamonaviy agrotexnik tadbirlar, biologik va kimyoviy himoya usullarini kompleks qo‘llash orqali sifatli va eksportbop qovun mahsuloti ishlab chiqarishni ta'minlash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.

PDF

References

‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 12-apreldagi PQ-3377-son qarori “Meva-sabzavot mahsulotlari, uzum, poliz, dukkakli ekinlar, shuningdek, quritilgan sabzavot va mevalarni mahalliy eksport qiluvchilarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”. https://lex.uz

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 12-fevraldagi 114-son qarori “Xorazm viloyatida qovun yetishtirish hajmlarini yanada ko‘paytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. https://lex.uz/ru/docs/-4199156

3. Mavlyanova, R., Rustamov, A., Khakimov, R., Khakimov, A., Turdieva, M., & Padulosi, S. (2005). Melons of Uzbekistan. International Plant Genetic Resources Institute, 206 p.

4. Xakimov, D.V., Mirzaev, O.A., Abdirayimov, A.R. (2022). Eksportbop qovun va tarvuz navlarini yetishtirish va ularning agrobiologik xususiyatlari. Scientific Progress, 3(1), 445-451.

5. In Search of Ibn Battuta's Melon. AramcoWorld Magazine, November-December 2015. https://www.aramcoworld.com

6. Xorazm viloyati qishloq xo‘jaligi bo‘yicha statistik ma'lumotlar. AGRO.UZ. https://www.agro.uz/svodnaya-spravka-po-horezmskoy-oblasti/

7. Zitter, T.A., Hopkins, D.L., & Thomas, C.E. (1996). Compendium of Cucurbit Diseases. APS Press, St. Paul, MN, 87 p.

8. Risser, G., Banihashemi, Z., & Davis, D.W. (1976). A proposed nomenclature of Fusarium oxysporum f.sp. melonis races and resistance genes in Cucumis melo. Phytopathology, 66(9), 1105-1106.

9. Rasulova, M.B. (2023). Tarvuzning zamburug‘ kasalliklari va ularga qarshi samarali kurash usullari. Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti axborotnomasi, 2(1), 234-241.

10. Qovunda uchraydigan fuzarioz kasalligiga qarshi qanday choralar bor? (2023). AGRO.UZ. https://www.agro.uz/qovunda-uchraydigan-fuzarioz-kasalligiga-qarshi-qanday-choralar-bor/

11. Jahn, M., Munger, H.M., & McCreight, J.D. (2002). Breeding cucurbit crops for powdery mildew resistance. In: Bélanger, R.R., Bushnell, W.R., Dik, A.J., Carver, T.L.W. (eds) The Powdery Mildews: A Comprehensive Treatise. APS Press, St. Paul, MN, pp. 239-248.

12. Khujaqulova, D.S., Gafforov, Y.S., & Aslonov, A.N. (2023). Diversity of powdery mildew fungi from protected areas of Jizzak region, Uzbekistan - a checklist. Journal of Threatened Taxa, 15(9), 23898-23910. https://doi.org/10.11609/jott.8585.15.9.23898-23910

13. Rasulova, M.B. (2023). Tarvuzning zamburug‘ kasalliklari va ularga qarshi samarali kurash usullari. Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti, axborotnoma.

14. Lamichhane, J.R., Varvaro, L., Parisi, L., Audergon, J.M., & Morris, C.E. (2014). Disease and frost damage of woody plants caused by Pseudomonas syringae: seeing the forest for the trees. Advances in Agronomy, 126, 235-295.

15. Xu, Y., Zhou, X., Zhang, Y., Zhang, Z., & Liu, Y. (2020). Identification and molecular characterization of viruses infecting cucurbits in Xinjiang, China. Crop Protection, 133, 105155.

16. Zitter, T.A., & Murphy, J.F. (2009). Cucumber mosaic. In: The Plant Health Instructor. DOI: 10.1094/PHI-I-2009-0518-01.

17. Campbell, C. L., & Madden, L. V. (1990). Introduction to plant disease epidemiology. John Wiley & Sons.

18. López, M. M., et al. (2009). Innovative tools for detection of plant pathogenic viruses and bacteria. International Microbiology, 12(1), 1-16.

19. Rotem, J. (1994). The genus Alternaria: Biology, epidemiology, and pathogenicity. American Phytopathological Society Press.