Vol. 2 No. 6 (2025), Articles
Vol. 2 No. 6 (2025)

TURK TILI GRAMMATIKASINING ASOSIY FONETIK, MORFOLOGIK VA SINTAKTIK XUSUSIYATLARI

Articles
Published 2025-12-05
Kamolova Shaxinabonu Komilovna
Samarqand Davlat Chet tillari Instituti Sharq tillari fakulteti Filologiya va tillarni o‘qitish (turk tili)
PDF

Keywords

turk tili grammatikasi, agglutinativ til, unli uyg‘unligi, fonetik xususiyatlar, kelishik qo‘shimchalari, egalik kategoriyasi, zamonaviy turk tili, fe’l kategoriyalari, zamon shakllari, mayl shakllari, sintaksis, SOV modeli, gap qurilishi, so‘z tartibi, ot-kesim gap, ravishdosh va sifatdosh, til islohoti, Atatürk islohoti, turkiy tillar guruhi, morfolgiya, so‘z yasalishi, til tizimi, leksik va grammatik birliklar, kompyuter lingvistikasida turk tili, fonologiya, grammatik struktura, qadimiy turkiy til, tillar qiyosiy tahlili, lingvistik rivojlanish.

Abstract

Mazkur maqolada turk tili grammatikasining asosiy fonetik, morfologik va sintaktik xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. Tilning agglutinativ tuzilishi, unli uyg‘unligi, so‘z yasash tizimi hamda fe’l shakllarining grammatik kategoriyalari ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, turk tilida qo‘llaniladigan kelishiklar, egalik qo‘shimchalari, zamon va mayl shakllari kabi grammatik birliklarning vazifasi misollar orqali tushuntirilgan. Sintaktik qurilishda so‘z tartibining o‘rni, gaplarning SOV modeli asosida shakllanishi, aniqlovchi-aniqlanmish munosabati va ot-kesim gaplarning qo‘llanishi haqida batafsil ma’lumot berilgan. Maqolada, shuningdek, turk tili grammatikasining tarixiy rivoji, Atatürk til islohotining grammatik tizimga ta’siri ham ko‘rib chiqiladi. Ushbu ilmiy ish turk tili grammatikasining o‘ziga xosligi, tizimliligi va zamonaviy lingvistik tadqiqotlardagi ahamiyatini ochib beradi.

PDF

References

Yıldız, M. Türkçe Ses Bilgisi. Ankara: Dil Kurumu, 2018.

[2]: Karahan, L. Türkçede Ünsüz Uyumu. İstanbul: Kesit Yayıncılık, 2020.

[3]: Aksu, F. Türk Dili Morfolojisi. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları, 2017.

[4]: Banguoğlu, T. Türkçenin Grameri. Ankara: TDK, 2015.

[5]: Ergin, M. Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 2019.

[^6]: Göksel, A., Kerslake, C. Turkish: A Comprehensive Grammar. Routledge, 2021.

[^7]: Lewis, G. The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success. Oxford University Press, 1999.