Vol. 3 No. 7 (2026), Articles
Vol. 3 No. 7 (2026)

TARMOQ MATNLARIDA DESTRUKTIV XULQ-ATVORNI ANIQLASHNING KOGNITIV-PRAGMATIK HAMDA KORPUS-KOMPYUTER LINGVISTIKASI METODOLOGIYASI

Articles
Published 2026-10-13
Toshboyeva Zebiniso Abdixalilovna
Navoiy innovatsiyalar universiteti Surxondaryo filiali o‘qituvchisi
PDF

Keywords

destruktiv xulq-atvor, tarmoq matnlari, kognitiv tilshunoslik, pragmalingvistika, korpus lingvistikasi, kompyuter tilshunosligi, NLP, sentiment-tahlil, konseptual metafora, kollokatsiya.

Abstract

Mazkur tezisda zamonaviy axborot makonida faollashayotgan tarmoq matnlarida destruktiv xulq-atvorni aniqlashning yaxlit kognitiv-pragmatik hamda korpus-kompyuter lingvistikasi metodologiyasi tadqiq etiladi. Tadqiqot doirasida virtual muloqotdagi agressiv va toksik diskursning leksik-semantik, sintaktik va multimodal xususiyatlari ochib beriladi. Kognitiv freymlar, pragmatik illyokutiv kuch hamda tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) algoritmlari, xususan, kontekstual vektorlash modellari (BERT, RoBERTa) va korpus statistik ko‘rsatkichlari (MI, T-score, Log-likelihood) sintezi orqali destruktiv kontentni avtomatik aniqlashning ko‘p bosqichli mezonlari ilmiy asoslanadi.

PDF

References

1. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 286 b.

2. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006. – 92 b.

3. Mahmudov N. Til tilsimi tadqiqi. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2017. – 248 b.

4. Xudoyberganova D. Matnning antropotsentrik tadqiqi. – Toshkent: Fan, 2013. – 136 b.

5. Hakimov M. O‘zbek tilida pragmatik tahlil asoslari. – Toshkent: Fan, 2001. – 132 b.

6. O‘zbek tilining milliy korpusi: Nazariya va amaliyot / Mas’ul muharrir: N.Mahmudov. – Toshkent: Fan, 2021. – 264 b.

7. Abduraxmonova N. va boshqalar. Sotsiolingvistika: Darslik. – Toshkent: Universitet, 2023. – 240 b.

8. Usmonova Sh., Bekmuhamedova N., Iskandarova G. Sotsiolingvistika. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2022. – 216 b.